Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins vegna ákvörðunar ríkisskattstjóra um að hafna umsókn um frestun á gjalddögum vegna skuldfærðs virðisaukaskatts

Þann 30. janúar 2024 barst fjármála- og efnahagsráðuneytinu stjórnsýslukæra […], fyrir hönd […], kt. […] (hér eftir kærandi), dagsett 29. janúar sama ár. Þar er þess krafist að ákvörðun ríkisskattstjóra um að hafna umsókn kæranda um frestun á gjalddögum skuldfærðs virðisaukaskatts skv. 3. mgr. 122. gr. tollalaga nr. 88/2005 (hér eftir tollal.) verði felld úr gildi og að umsókn kæranda um fyrrgreint efni verði samþykkt.

Málavextir

Þann 12. desember 2023 staðfesti ríkisskattstjóri skráningu kæranda á grunnskrá virðisaukaskatts frá og með 1. janúar 2024. Í tilkynningu kæranda til ríkisskattstjóra um skráningu á virðisaukaskattsskrá kom fram að starfsemi kæranda fælist í að selja ótengdum erlendum aðilum rafrænan aðgang að tölvubúnaði sínum, þ.e. skýjainnviðum, þar sem viðskiptavinurinn gæti keyrt og þróað gervigreindarlíkön. Kærandi myndi flytja til landsins svokallaðan HPC-tölvubúnað (e. high-performance computing) sem yrði svo nýttur til sölu á framangreindri þjónustu.

Í tilkynningunni kom einnig fram að kærandi gerði ráð fyrir að tekjur félagsins myndu teljast til undanþeginnar veltu skv. 12. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt vegna fyrirhugaðra samninga við erlend atvinnufyrirtæki um kaup á þjónustu kæranda. Til stuðnings þessu lagði kærandi fram viljayfirlýsingu á milli móðurfélags kæranda og […], Inc., fyrirhugaðs viðskiptavinar kæranda. Þar lýstu aðilar yfir vilja sínum til þess að koma á viðskiptasambandi, þar sem […] samsteypan (sem kærandi er hluti af) myndi veita […], Inc. rafrænan aðgang að HPC-tölvubúnaðinum gegn gjaldi.

Þann 15. desember sendi kærandi ríkisskattstjóra umsókn þar sem óskað var eftir frestun á gjalddaga skuldfærðs virðisaukaskatts skv. 3. mgr. 122. gr. tollal. með vísan til fyrirhugaðra samninga við erlend atvinnufyrirtæki um kaup á þjónustu kæranda.

Ríkisskattstjóri hafnaði umsókninni þann 28. desember 2023 á þeim grundvelli að kærandi hefði ekki skilað inn virðisaukaskattsskýrslum og því væri kærandi ekki búinn að sýna fram á að hann hefði að jafnaði lægri útskatt en innskatt. Kærandi óskaði samdægurs skriflegs rökstuðnings frá ríkisskattstjóra á grundvelli 1. tölul. 2. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Þann 11. janúar 2024 barst kæranda svar frá ríkisskattstjóra, sem taldi engu viðbætandi við fyrra bréf, en vísaði þó til þess að 3. mgr. 122. gr. tollal væri undantekning á meginreglu 2. mgr. sömu greinar. Sem slíka bæri því að túlka reglu 3. mgr. 122. gr. tollal. þröngt.

Málsástæður og lagarök kæranda

Í kæru vísar kærandi til athugasemda við 6. gr. frumvarps þess er varð að lögum nr. 167/2008 og lögfesti 3. mgr. 122. gr. tollal. Þar segir: „Þeir aðilar sem í dag eru í útflutningi á innlendri framleiðslu þurfa að greiða virðisaukaskatt og önnur gjöld við innflutning á hráefni sem þeir nota til framleiðslu sinnar en fá sömu upphæð svo endurgreidda við uppgjör virðisaukaskatts 20 til 35 dögum seinna. Tilgangur breytingarinnar er að takmarka þann fjármagnskostnað sem útflytjendur verða fyrir vegna núverandi fyrirkomulags."

Telur kærandi aðstæður sínar falla vel að tilgangi ákvæðisins og álítur sig í þeirri stöðu að þurfa að greiða háar fjárhæðir í virðisaukaskatt til þess eins að fá þær endurgreiddar 20 til 35 dögum síðar. Vísar kærandi jafnframt til þess að hvorki í tollalögum né frumvarpi því er varð að lögum nr. 167/2008, er það orðað með hvaða hætti skuli sýna fram á að aðili sé að jafnaði með hærri útskatt en innskatt, og það sé aðeins mat Skattsins að það verði aðeins gert með skilum á virðisaukaskattsskýrslum.

Kærandi telur sig hafa skilað inn gögnum, öðrum en virðisaukaskattsskýrslum, sem sýna með fullnægjandi hætti að starfsemi hans muni fela í sér veltu sem undanþegin er virðisaukaskatti skv. 12. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt.

Sjónarmið ríkisskattstjóra

Hinn 9. febrúar 2024 óskaði ráðuneytið eftir umsögn ríkisskattstjóra vegna kærunnar. Ríkisskattstjóri tekur fram í umsögn sinni, dags. 6. mars 2024, að kærandi hafi verið skráður á grunnskrá virðisaukaskatts frá og með 1. janúar 2024. Umsókn kæranda skv. 3. mgr. 122. gr. tollal. hafi borist ríkisskattstjóra 15. desember 2023 eða áður en eiginleg starfsemi kæranda hófst. Þegar kærandi sendi ríkisskattstjóra umsóknina hafi hann því eðli máls samkvæmt ekki verið búinn að skila inn virðisaukaskattsskýrslu fyrir hina skráðu starfsemi. Ríkisskattstjóri er ósammála að þau gögn er kærandi hefur lagt fram sýni með fullnægjandi hætti að álagning virðisaukaskatts verði sannanlega með þeim hætti að útskattur verði að jafnaði lægri en innskattur. Þá bendir ríkisskattstjóri á að það liggi í augum uppi að slíkt verði aðeins sannað með virðisaukaskattsskýrslum.

Þá segir í umsókn ríkisskattstjóra að kærandi hafi ekki sýnt fram á að hann sé að jafnaði með lægri útskatt en innskatt þar sem verulegur hluti veltunnar er undanþegin virðisaukaskatti skv. 3. mgr. 122. gr. tollal. Tekur ríkisskattstjóri fram að í hugtakinu „að jafnaði“ felist að eitthvað tímabil þurfi að vera liðið svo að hægt sé að leggja mat á hvort eitthvað ástand sé viðvarandi. Telur ríkisskattstjóri því ekki hægt að taka umsóknina til greina á grundvelli 3. mgr. 122. gr. tollal. ef ekki er sýnt fram á að viðkomandi uppfylli skilyrði undantekningarákvæðisins sem samkvæmt almennum lögskýringarreglum ber að skýra þröngt. Ríkisskattstjóri tekur þó fram að þessi niðurstaða hans fyrirbyggi ekki að slík heimild verði samþykkt síðar, þegar kærandi hefur sannanlega sýnt fram á lægri útskatt en innskatt að jafnaði með innsendum virðisaukaskattsskýrslum.

Niðurstaða

Samkvæmt 2 mgr. 122. gr. tollal. er gjalddagi skuldfærðra aðflutningsgjalda 15. dagur næsta mánaðar eftir lok uppgjörstímabils. Uppgjörstímabil aðflutningsgjalda eru tveir mánuðir, janúar og febrúar, mars og apríl o.s.frv. eins og nánar er kveðið á um í 1. mgr. 122. gr. tollal.

Samkvæmt 3. mgr. 122. gr. laganna er ríkisskattstjóra heimilt, á grundvelli umsóknar, að fresta gjalddaga skuldfærðs virðisaukaskatts fram að uppgjöri virðisaukaskatts fyrir sama uppgjörstímabil, sbr. 1. og 2. mgr. 24. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt., enda sé aðili að jafnaði með lægri útskatt en innskatt þar sem verulegur hluti veltunnar er undanþegin virðisaukaskatti skv. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 50/1988 um virðisaukaskatt (vskl.). Heimild ríkisskattstjóra skv. 2. mgr. 122. gr. laganna gildir í 12 mánuði í senn.

Ákvæði 3. mgr. 122. gr. tollal. er undanþága frá meginreglunni í 2. mgr. ákvæðisins og ber að skýra það þröngt. Þá er ljóst af lögskýringargögnum að markmið löggjafans með lögfestingu á undanþágunni í 3. mgr. hafi verið að létta undir með rekstraraðilum sem sannarlega eru í reglubundnum innflutningi á aðföngum vegna framleiðslu eða aðvinnslu hérlendis á vöru eða þjónustu sem að endingu er seld úr landi.

Að þessu sögðu tekur ráðuneytið undir orð ríkisskattstjóra um að með orðunum „að jafnaði“ felist að eitthvað tímabil þurfi að vera liðið svo að hægt sé að leggja mat á hvort eitthvað ástand sé sannarlega til staðar og viðvarandi, og að aðeins sé hægt að varpa ljósi á það ástand með virðisaukaskattsskýrslum. Yfirlýsingar milli móðurfélags kæranda, f.h. samstæðunnar, og fyrirhugaðs viðskiptavinar um vilja aðila til þess að eiga viðskipti sín á milli geta ekki talist fullnægjandi gögn í því sambandi.

Fyrir liggur að kærandi hafði ekki skilað inn virðisaukaskattsskýrslum áður en ríkisskattstjóri afgreiddi umsókn kæranda. Þar af leiðandi lágu ekki fyrir fullnægjandi gögn um að kærandi uppfyllti skilyrði 3. mgr. 122. gr. tollal.

Með vísan til framangreinds fellst ráðuneytið ekki á kröfu kæranda að ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 28. desember 2023, um að hafna umsókn hans um að fresta gjalddaga skuldfærðs virðisaukaskatts skv. 3. mgr. 122. gr. tollal. verði felld úr gildi og umsóknin samþykkt. Það skal þó tekið fram sem áður segir að niðurstaða þessi útilokar ekki að ríkisskattstjóri samþykki slíka heimild síðar þegar kærandi hefur sannanlega sýnt fram á með innsendum virðisaukaskattsskýrslum að hann sé að jafnaði með lægri útskatt en innskatt þar sem verulegur hluti veltunnar er undanþegin virðisaukaskatti skv. 1. mgr. 12. gr. vskl.

Úrskurðarorð

Ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 28. desember 2023, um að hafna umsókn kæranda um að fresta gjalddaga skuldfærðs virðisaukaskatts skv. 3. mgr. 122. gr. tollalaga nr. 88/2005 er staðfest.