Stjórnvaldssekt vegna skorts á skilum á nýtingaryfirliti vegna heimagistingar.

Fimmtudaginn, 3. september 2026, var í atvinnuvegaráðuneytinu

kveðinn upp svohljóðandi úrskurður:

 

Stjórnsýslukæra

Með bréfi dags 11. júní 2025 bar [A], (hér eftir kærandi), fram kæru vegna ákvörðunar Sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu, dags. 6. júní 2025, að leggja á kæranda stjórnvaldssekt að fjárhæð 100.000 kr. vegna skorts á skilum á nýtingaryfirliti vegna skráningar heimagistingar að [B] vegna almanaksársins 2022.

Stjórnsýslukæran er byggð á 1. mgr. 26. gr. stjórnsýslulaga og barst innan kærufrests.

Kröfur

Kærandi krefst þess að ákvörðun Sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu um að leggja stjórnvaldssekt á kæranda verði felld úr gildi.

Málsatvik

Líkt og nánar greinir í gögnum málsins samþykkti sýslumaður skráningu heimagistingar kæranda þann 1. september 2022.

Samkvæmt 2. málsl. 2. mgr. 13. gr. laga nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald skal leyfishafi við lok hvers almanaksárs skila til sýslumanns yfirliti yfir þá daga sem húsnæði var leigt út ásamt upplýsingum um leigutekjur. Sýslumanni er heimilt að leggja stjórnvaldssekt á hvern þann sem skilar ekki inn nýtingaryfirliti samkvæmt 2. mgr. 22. gr. a áðurnefndra laga nr. 85/2007.

Kærandi fékk tvo pósta frá sýslumanni þar sem hann var hvattur til að skila inn nýtingaryfirliti vegna almanaksársins 2022, dags. 13. september 2024 og 6. október 2024. Þar kom einnig fram að ef ekki yrði brugðist við erindinu mætti búast við því að málið færi í formlegan sektarfarveg.

Með bréfi dags. 4. apríl 2025 var kæranda tilkynnt um fyrirhugaða stjórnvaldssekt. Vakti sýslumaður þar athygli kæranda á því að ef hann skilaði nýtingaryfirliti innan 14 daga yrði stjórnvaldssekt lækkuð í 50.000 kr.

Með bréfi dags. 6. júní 2025 tilkynnti sýslumaður kæranda um ákvörðun sýslumanns að leggja stjórnvaldssekt á kæranda að fjárhæð 100.000 kr. vegna skorts á skilum á nýtingaryfirliti vegna skráningar heimagistingar að [B].

Þann 11. júní 2025 barst ráðuneytinu stjórnsýslukæra þar sem kærð var ákvörðun sýslumanns um að leggja stjórnvaldssekt á kæranda vegna vanskila á nýtingaryfirliti vegna heimagistingar.

Með bréfi dags. 7. júlí 2026 óskaði ráðuneytið eftir því að sýslumaður veitti umsögn um kæruna.

Umsögn sýslumanns ásamt málsgögnum barst ráðuneytinu með tölvupósti dags. 22. júlí 2026.

Með bréfi dags. 4. ágúst 2026 óskaði ráðuneytið eftir andmælum kæranda við umsögn sýslumanns.

Andmæli kæranda bárust ráðuneytinu með töluvpósti þann 8. ágúst 2026.

Málið hefur hlotið umsagnarmeðferð, gagnaöflun er lokið og málið er tekið til úrskurðar.

Sjónarmið kæranda

Í kæru gerir kærandi þá kröfu að ákvörðun sýslumanns verði felld úr gildi.

Kærandi byggir á því að hann hafi sótt um leyfi til að leigja íbúðina að [B] út frá 23. september til 1. október 2022. Þetta hafi verið í eina skiptið sem hann hafi leigt íbúðina út.

Þá byggir kærandi á því að hann hafi misskilið þær tilkynningar sem hann fékk frá sýslumanni. Sá misskilningur byggi mögulega á því að hann tali ekki reiprenanndi íslensku. Þá hafi hann gert ráð fyrir því að kerfi sýslumanns fylgdist sjálfkrafa með upplýsingum tengdum leyfisnúmeri hans til heimagistingar.

Sjónarmið sýslumanns

Í umsögn sinni vekur sýslumaður athygli á því að í 6. mgr. 22. gr. a laga nr. 85/2007 komi fra mað stjórnvaldssektum megi beita óháð því hvort lögbrot eru framin af ásetningi eða gáleysi. Þá hafi kærandi fengið sent skjal í tölvupósti þar um þegar skráning heimagistingar hans var samþykkt þann 1. september 2022. Í því skjali kom m.a. fram að sýslumaður geti lagt stjórnvaldssekt á hvern þann sem skilar ekki nýtingaryfirliti til sýslumanns. Enn fremur hafi kærandi fengið tvær áskoranir þar sem skorað var á hann að skila nýtingaryfirliti vegna almanaksársins 2022, þann 13. september 2024 og 6. október 2024.

Að mati sýslumanns var meðferð málsins í samræmi við meginreglur stjórnsýsluréttar og góða og vandaða stjórnsýsluhætti.

Forsendur og niðurstaða

Stjórnsýslukæran sem hér er til meðferðar barst ráðuneytinu innan kærufrests, gagnaöflun er lokið og málið telst nægilega upplýst og er því tekið til úrskurðar.

Samkvæmt 2. málsl. 2. mgr. 13. gr. laga nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald skal aðili við lok hvers almanaksárs skila til sýslumanns yfirliti yfir þá daga sem húsnæði var leigt út ásamt upplýsingum um leigutekjur.

Sýslumanni er heimilt að leggja stjórnvaldssekt á hvern þann sem skilar ekki inn nýtingaryfirliti samkvæmt 2. mgr. 22. gr. a áðurnefndra laga.

Í samræmi við 13. og 22. gr. a laga nr. 85/2007 tilkynnti sýslumaður kæranda að fyrirhugað væri að leggja á hann stjórnvaldssekt að fjárhæð 100.000 kr. með bréfi dags. 4. apríl 2025. Umrætt bréf var birt sama dag og kæranda veittur frestur til að koma á framfæri andmælum eða öðrum athugasemdum í samræmi við 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Samkvæmt bréfinu var fyrirhuguð sektarfjárhæð 100.000 kr. en sérstaklega var tekið fram að kærandi gæti lækkað sektarfjárhæðina í 50.000 kr. með því að skila nýtingaryfirliti innan tiltekins frests.

Engin andmæli eða aðrar athugasemdir bárust sýslumanni.

Sektarfjárhæð þótti því hæfilega metin 100.000 kr. og var kæranda tilkynnt um þá stjórnvaldssekt með bréfi dags. 6. júní 2025.

Að mati ráðuneytisins gætti sýslumaður meðalhófs við álagningu sektarinnar þar sem að kærandi fékk í tvígang bréf frá embættinu þar sem vakin var athygli á því að hann ætti eftir að skila inn umræddu nýtingaryfirliti. Þá var kæranda einnig gefinn kostur á að lækka sektarfjárhæðina í 50.000 kr. ef nýtingaryfirliti væri skilað innan tiltekins frests.

Samkvæmt 4. mgr. 22. gr. a laga nr. 85/2007 um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald geta stjórnvaldssektir vegna brota á lögunum numið frá 10.000 kr. til 1.000.000 kr. fyrir hvert brot. Við ákvörðun sektar skal tekið tillit til alvarleika brots, svo sem umfangs þess. Lögmælt eftirlit sýslumanns, sbr. 3 mgr. 21. gr. laganna, byggist á því að aðilar sinni skyldu sinni til upplýsingagjafar og skili nýtingaryfirliti samkvæmt 2. mgr. 13. gr. laganna og 38. gr. reglugerðar nr. 1277/2016. Vanskil á nýtingaryfirliti koma í veg fyrir að sýslumaður geti sannreynt hvort leiga hafi farið fram innan lögmætra marka og grefur þannig undan því eftirlitskerfi sem lögin mæla fyrir um. Brotið er því að eðli til alvarlegt og takmarkar möguleika stjórnvalda til að meta raunverulegt umfang starfseminnar.

Með hliðsjón af framangreindu er það mat ráðuneytisins að sýslumaður hafi gætt meðalhófs við ákvörðun sektarfjárhæðar í samræmi við 12. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 um meðalhóf. Þá verður ekki annað séð en að meðferð málsins hjá sýslumanni hafi verið í samræmi við meginreglur stjórnsýsluréttar og góða og vandaða stjórnsýsluhætti.

Telur ráðuneytið því rétt að sekt sýslumanns að fjárhæð 100.000 kr. verði staðfest.

Vegna anna hefur meðferð málsins hjá ráðuneytinu dregist úr hófi. Beðist er velvirðingar á því.

 

Úrskurðarorð

Ákvörðun Sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu dags. 6. júní 2025 um stjórnvaldssekt að fjárhæð 100.000 kr. vegna skorts á skilum á nýtingaryfirliti vegna skráningar heimagistingar að [B] vegna almanaksársins 2022 er staðfest.