Samráð aðila vinnumarkaðarins á Evrópuvísu
Ágætu fundargestir.
Ég býð ykkur velkomin á þetta málþing um samráð aðila vinnumarkaðarins á Evrópuvísu sem haldið er sameiginlega af félagsmálaráðuneyti og utanríkisráðuneytisráðuneyti og - að sjálfögðu – í samráði við samtök aðila vinnumarkaðarins. Sérstaklega býð ég velkominn hr. Diego Mellado Pascua, fulltrúa framkvæmdarstjórnar Evrópusambandsins sem hefur lagt á sig ferðalag hingað frá Brussel þrátt fyrir miklar annir, en ég er þess fullviss að erindi hans hér mun verða mjög fróðlegt fyrir alla aðila.
Eins og gerð verður grein fyrir hér á eftir hafa samtök aðila vinnumarkaðarins fengið aukin tækifæri á síðustu árum til að hafa áhrif á stefnumótun og löggjöf Evrópusambandsins. Samkvæmt Rómarsamningnum, stofnskrár ESB, er framkvæmdastjórn Evrópusambandsins nú skylt að hafa náið samráð við samtök aðila vinnumarkaðarins sem starfa á Evrópuvísu við tillögugerð á félagsmálasviðinu. Raunar ber henni skylda til að gefa samtökunum færi á að semja sín á milli um þau málefni sem hér er um að ræða. Þessi aðstaða vekur upp ýmsar spurningar, svo sem um tækifæri sem íslensk samtök atvinnurekanda og launafólks hafa til að hafa áhrif á framvindu mála sem snerta t.d. íslenskt atvinnulíf.
Á allra síðustu árum hefur Evrópusambandið afgreitt nokkrar gerðir sem eru árangur af samningaviðræðum evrópusamtaka aðila vinnumarkaðarins. Þeim hefur verið bætt við samninginn um Evrópskt efnahagssvæði og íslenska ríkið þar með skuldbundið til að taka þær upp í íslenskan rétt. Þetta eru tilskipanir um foreldraorlof, um vinnutíma farmanna á kaupskipum og um réttindi hlutavinnustarfsfólks. Til viðbótar stendur til að fella inn í EES-samninginn tilskipun um réttindi fólks með tímabundna ráðningarsamninga. Þessi dæmi sýna að það er mikilvægt að fylgjast með framvindunni á þessu sviði og tryggja að íslensk sjónarmið komi fram á þessum vettvangi.
Ég legg mikla áherslu á að samtök aðila vinnumarkaðarins leitist við að ná samningum um að hrinda EES-tilskipunum á sviði félagsmála í framkvæmd með kjarasamningum.
Hér heima hefur nefnd á vegum samgönguráðuneytisins fjallað um tilskipun um vinnutíma farmanna. Um hinar tilskipanirnar sem ég hef nefnt hefur verið fjallað í EES-samráðsnefnd félagsmálaráðuneytisins og aðila vinnumarkaðarins. Hlutverk þeirrar nefndar er einkum að vera ráðgefandi við mótun á afstöðu íslenskra stjórnvalda til tillagna að nýjum reglum á sviði félagsmála á Evrópska efnahagssvæðinu. Um mitt síðasta ár komu jafnframt til athugunar drög að ákvörðun sameiginlegu EES-nefndarinnar um að fella ákvörðun Evrópusambandsins um stofnun samráðsnefnda starfsgreina inn í EES-samninginn en nánar verður gerð grein fyrir inntaki hennar hér á eftir.
Eftir umfjöllun í EES-samráðsnefndinni samþykktu íslensk stjórnvöld að þessi ákvörðun yrði hluti af EES-samningnum, enda samræmdist það stefnu stjórnvalda um að tryggja sem best aðkomu að mótunarferli EES-reglna. Markmiðið með því að fella ákvörðunina inn í EES-samninginn er þannig að styrkja stöðu aðila vinnumarkaðarins í EFTA-ríkjunum til að taka þátt í samningaviðræðum sem fram fara innan einstakra starfsgreina á vettvangi Evrópusambandsins. Jafnframt var litið svo á að rétt væri og eðlilegt að kynna þessi mál nánar hér á landi með tilliti til EES-samstarfsins. Er þá einkum horft til þess hvaða möguleikar eru fyrir hendi fyrir samtök á vinnumarkaði hér á landi til að taka þátt í samráði á Evrópuvísu, bæði samráði heildarsamtaka og samráði starfsgreina sem og hvernig þau mál horfa við út frá stöðu okkar á Evrópska efnahagssvæðinu. Ég vona því að þetta málþing reynist okkur öllum gagnlegt í þeirri viðleitni enda höfum við fengið úrvalsfólk með mikla reynslu og kunnáttu til að fjalla um einstaka þætti málsins.