Ávarp Páls Péturssonar á Samráðsfundi ríkis og sveitarfélaga

Ný lög hafa verið sett um tekjustofna sveitarfélaga byggð á sanngjörnum tillögum tekjustofnanefndar. Hallarekstur sveitarfélaganna hefur verið of mikill 2 – 3 milljarðar á þessu ári. Fulltrúar sveitarfélaganna töldu að sveitarfélögin vantaði 6 – 7 milljarða í árlegar tekjur. Þeim óskum verður mætt að verulegu leyti. 1% í útsvari gerir nærri 4 milljarða. 1400 milljónir koma í þjónustu og fólksfækkunarframlög. 400 milljónir áttu sveitarfélögin í ónýttum heimildum. Fæðingarorlofssjóðurinn nýi léttir útgjöldum af sveitarfélögunum um 400 milljónir. Þetta gerir á sjöunda milljarð. Rúmur helmingur er beint framlag frá ríki til sveitarfélags. Tæpur helmingur er auknar álagningarheimildir.
Aldrei stóð til að allur tekjuauki sveitarfélaga kæmi frá ríkinu.

Sveitarstjórnir hafa sjálfstæði – veita mismunandi þjónustu að eigin ákvörðun. Eðlilegt er að þær hafi nokkuð val um tekjuöflun ekki síður en um útgjöld. Síðan mun Jöfnunarsjóður fá 1100 milljónir árlega til að bæta þeim sveitarfélögum sem urðu fyrir tapi af leiðréttingu fasteignaskattsins sem nú verður lagður á samkvæmt fasteignamati.

Ef við skoðum dæmið frá sjónarhóli ríkisins þá lítur það svona út.
Framlag úr staðgreiðslu 1300 millj. Framlag í Jöfnunarsjóð hækkað í 2700 millj. í ár og næsta ár, en 1100 árið 2002 og framvegis.

Þá er rétt að halda því til haga að barnabætur hækka um þriðjung eða úr fjórum í 6 milljarða á næstu þremur árum þó það komi ekki sveitarsjóðum beint við léttir þetta verulega undir með barnafjölskyldum og bætir gjaldþol þeirra.

Ríkisstjórn liggur undir mikilli kröfu um aðhald í ríkisrekstri og meiri tilslökun við sveitarfélögin hefði vafalaust hlotið mikla gagnrýní.
Vissulega getur sérstaklega hér á höfuðborgarsvæðinu orðið um skattahækkun að ræða ef heimildir eru fullnýttar. Þessar skattahækkanir eru þó ekki stórkostlegar. Einstaklingur með 2 milljónir í árstekjur getur hækkað um 6.600 kr. á næsta ári og einstaklingur með 8 milljónir í árstekjur hækkar um 25.200 kr. næsta ár.

Lögum um vatnsveitur sveitarfélaga hefur verið breytt og heimildir auknar í kjölfar breytinga á fasteignaskatti. Tekjustofnanefndin gerði fleiri tillögur en þær sem lögfestar hafa verið. Þá stendur fyrir dyrum að endurskoða reglur Jöfnunarsjóðs. Tæplega verður þó tími til að hefja þá vinnu fyrr en upp úr áramótum.

Frumvarp um félagsþjónustu sveitarfélaga er komið fyrir Alþingi.



Kostnaður vegna þjónustu við fatlaða

Um 0,5% íbúa landsins þurfa á sérhæfðri þjónustu að halda. Það er mat kostnaðarnefndar að kostnaður vegna þjónustu við fatlaða og húsnæðismála verði tæpir 4,1 milljarður. Þetta er 565 milljóna hækkun frá núverandi fjárveitingum.
Þar að auki önnur kostnaðaráhrif frumvarpsins m.a. þjónusta við langveik börn metin á tæpar 300 milljónir Samals 4,4 milljarðar eða 1,16% af útsvarsst.

Nú búa 877 á sambýlum, sjálfstæðri búsetu með frekari liðveislu eða á vistheimilum. Þeim hefur fjölgað um 42 frá árslokum 1997. Íbúum á sambýlum hefur fjölgað um 55, þeim sem njóta frekari liðveislu fjölgað um 16 en fækkað á vistheimilum um 29.
Nú vantar 134 búsetu á sambýlum og 75 frekari liðveislu. 17% þeirra sem eru á biðlistum eftir búsetu í Reykjavík njóta skammtímavistunar reglulega og 30% á Reykjanesi.
Áréttað er að margir þeirra sem skráðir eru á biðlista njóta dagþjónustu og skammtíma þjónustu.

Á biðlista eftir búsetu eru þrír einstaklingar í fötlunarflokki 7 eldri en 21 árs, í fötlunarflokki 6 eru sjö einstaklingar eldri en 21 árs eða samtals tíu í tveimur þyngstu flokkunum og þar að auki 18 einstaklingar í 5. flokki eldri en 21 árs.

Í Reykjavík eru án dagþjónustu 29, þar af búa á sambýlum 14 manns. Innan skamms verður unnið að því að tryggja dagþjónusu fyrir alla í Reykjavík. Á Reykjanesi eru 11 án dagþjónustu. Þar af búa fjórir á sambýlum.
Án þjónustu á þessum svæðum eru 22 einstaklingar.

Þá vil ég geta um það að samstarf hefur tekist við Hússjóð Öryrkjabandalagsins í húsnæðismálum fatlaðra . 2. des. sl. gegnum við frá svohljóðandi viljayfirlýsingu:

Félagsmálaráðuneytið og Hússjóður Öryrkjabandalagsins hafa ákveðið að hefja formlegt samstarf í húsnæðismálum. Markmiðið er að mæta þörf fatlaðra fyrir sambýli í samræmi við skýrslu starfshóps félagsmálaráðuneytisins frá nóvember 2000 um búsetu fatlaðra. Samstarf aðilanna verður fólgið í því að Hússjóður Öryrkjabandalagsins lætur í té húsnæði fyrir sambýli, sem Íbúðalánasjóður veitir lán til að hluta og félagsmálaráðuneytið tekur að sér að reka.
Hússjóður Öryrkjabandalagsins verður eigandi húsnæðisins en félagsmálaráðuneyti annast allan rekstur sambýla, þ.m.t. greiðslu leigu.
Stefnt er að því að þörf fyrir sambýli verði mætt á næstu 5 árum.

Flytjist málefni fatlaðra frá ríki til sveitarfélaga hinn 1. janúar 2002, gerir Hússjóður Öryrkjabandalagsins ekki athugasemdir við að sveitarfélögin taki við rekstri umræddra sambýla, þ.m.t. greiðslu leigu.

Þörfin fyrir ný sambýli er nú nánast eingöngu í Reykjavík og á Reykjanesi og mun samstarf aðilanna taka mið af því.