Ávarp félagsmálaráðherra á málþingi um vinnumál í Evrópusambandinu

Góðir gestir.

Ég bið ykkur velkomin til þessa málþings. Sérstaklega Karl Johan Lönroth aðstoðarforstjóra aðalskrifstofu framkvæmdastjórnar ESB sem fer með vinnu og félagsmál sem mun fræða okkur um stefnu Evrópusambandsins í vinnumálum. Það er óhjákvæmilegt fyrir okkur Íslendinga að vita af því hvað er í undirbúningi á þeim bæ því sumt af því komumst við ekki hjá að taka upp hér.

Að sjálfsögðu hafa erlendar ákvarðanir í vinnumálum haft nokkur áhrif á íslenskan vinnumarkað sérstaklega samþykktir ILO og Evrópusambandsins. Sumar þessar breytingar hafa verið spor í framfaraátt. Þó hefur frumkvæði að utan fjarri því verið rótin að öllum umbótum á vinnumarkaði eins og sumir halda fram.

Ég nefni í því sambandi lögin um fæðingar- og foreldraorlof frá því í fyrravor. Þau lög eru alíslensk smíð. Þau eru geysimikilvægt jafnréttismál og þegr þau eru komin að fullu til framkvæmda hafa konur og karlar jafnan rétt og karlar betri rétt en karlar hafa annarsstaðar í heiminum. Móðir og faðir hafa 3 mánuði hvort og síðan 3 mánuði sem þau geta skipt með sér að eigin ákvörðun. Þeir sem í orlofi eru njóta bóta sem nema 80% af heildarlaunum undanfarna mánuði og ávinna sér öll starfstengd réttindi í orlofinu. Þessi löggjöf hefur vakið verulega athygli erlendis. Þar að auki ætti þessi löggjöf að draga verulega úr kynbundnum launamun þar sem atvinnurekandi getur átt von á að karlarnir verði ekki síður fjarverandi vegna barneigna. Einnig öðlast foreldrar hvor um sig rétt til 13 vikna launalauss orlofs til að vera heima hjá barni á fyrstu 8 árum í ævi þess.

Við höfum fullgilt ILO samþykktina um starfsfólk með fjölskylduábyrgð þannig að fjarvera vegna fjölskylduábyrgðar er ekki lengur lögmæt ástæða uppsagnar.

Ég hef kappkostað að fara ekki fram með breytingar á viðkvæmum atriðum varðandi vinnumarkaðinn fyrr en fullreynt er að ekki náist um þær samkomulag aðila vinnumarkaðarins sem báðir aðilar geta unað bærilega við.
Á síðasta þingi strandaði frumvarp til laga um aðbúnað og hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum sem ég lagði fram í góðri trú um að samkomulag aðila vinnumarkaðarins um gerð frumvarpsins héldi. Því miður brást ASÍ og sendi félagsmálanefnd Alþingis fjölmargar breytingartillögur við frumvarpið. Þetta varð til þess að Vinstri grænir töldu þessar óskir ASÍ tlefni til að stöðva frumvarpið og hlaut það ekki afgreiðslu, því miður.

Einnig stöðvaði stjórnarandstaðan fyrir mér frumvarp um atvinnuréttindi útlendinga. Það frumvarp er með fjölmörgum mikilvægum ákvæðum til úrbóta. Ég hélt að góð samstaða yrði um þetta mikilvæga mál og er einbeittur í að leggja það fram aftur strax og þing kemur saman í haust.

Á síðasta þingi voru sett lög um réttindi starfsmanna sem sendir eru af erlendum fyrirtækjum hingað til lands. Starfskjör þessara starfsmanna meðan þeir eru hér á landi skulu fara eftir:

1. Lög nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, 1.gr.,
því er varðar lágmarkslaun, yfirvinnugreiðslur, réttindi til orlofs, hámarksvinnutíma og lágmarkshvíldartíma.
2. Lög nr. 46/1980, um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum.
3. Lög nr. 30/1987, um orlof.
4. Lög nr. 35/1993, um eftirlit með skipum, 4. gr.
5. Lög nr. 60/1998, um loftferðir, VI. kafli.
6. Lög nr. 95/2000, um fæðingar- og foreldraorlof, 11., 29. og 30. gr.
7. Lög nr. 96/2000, um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, auk annarra ákvæða um bann við mismunun.

Þá voru lögfestar breytingar á vinnulöggjöfinni sem gerir m.a. sektarákvarðanir Félagsdóms kæranlegar til Hæstaréttar.

Ég vona að góður vinnudagur fari í hönd og segi málþingið sett.