Fjármálaráðstefna sveitarfélaga 5. og 6. nóvember 2003

Fundarstjóri,
góðir ráðstefnugestir,

Almennt um fjármál hins opinbera
Þegar við komum saman til fjármálaráðstefnu á þessu hausti er útlitið í þjóðarbúskapnum allgott. Framkvæmdir á hálendinu og uppsveifla í atvinnulífi sem þegar er orðið vart hafa haft þau áhrif að atvinnuleysi hefur minnkað mjög frá því sem var í upphafi þessa árs.

Það mun skipta miklu á komandi árum, þar sem veruleg hætta er á þenslu, að stjórnvöld gangi á undan með góðu fordæmi og sýni aðhald og styrka fjármálastjórn. Sömuleiðis er mikilvægt að aðilar vinnumarkaðarins og hið opinbera taki höndum saman um að verja þá stöðugu kaupmáttaraukningu sem hér hefur tekist að halda við á undanförnum árum.

Kannanir hafa sýnt að lífskjör á Íslandi eru með þeim bestu í heimi og þær sýna líka að fáar þjóðir eru hamingjusamari en við Íslendingar. Þetta viljum við að sjálfsögðu verja og það getum við meðal annars gert með því að hlúa áfram að velferðarkerfinu og fylgjast með framförum í menntamálum og upplýsingatækni, svo eitthvað sé nefnt.

Fjármálaleg samskipti ríkis og sveitarfélaga
Þann 4. desember 2002 var undirritað samkomulag um breytingar á fjármálalegum samskiptum ríkis og sveitarfélaga. Samkomulagið var í átta liðum og þar var náð sátt um mörg atriði á meðan öðrum málum var fundinn farvegur til úrlausnar. Þar vil ég fyrst nefna að samkomulag náðist í ágreiningi um framlag í Jöfnunarsjóð vegna fasteignaskattsjöfnunar og húsaleigubóta, jafnframt því sem gengið var frá samkomulagi um heildarbreytingu á framlagi ríkisins til Jöfnunarsjóðs og breytingu á viðmiðunargrunni þess framlags.

Einnig náðist samkomulag um yfirtöku ríkisins á 15% hlutdeild sveitarfélaga í stofnkostnaði og meiriháttar viðhaldi og tækjakaupum heilsugæslustöðva, svæðissjúkrahúsa, deildarsjúkrahúsa og almennra sjúkrahúsa samkvæmt lögum um heilbrigðisþjónustu.

Þá náðist samkomulag um tilraunaverkefni sem gengur út á að stjórnarfrumvörp og reglugerðir sem undirbúin eru í félagsmálaráðuneyti og umhverfisráðuneyti og einvörðungu eða að verulegu leyti hafa bein áhrif á sveitarfélögin verði kostnaðarmetin með tilliti til heildaráhrifa á fjárhag sveitarfélaga. Verkefnið stendur yfir frá 1. janúar 2003 til 30. júní 2004 og er kostnaðarmat unnið í samræmi við reglur sem unnar hafa verið af starfshópi sem skipaður var fulltrúum sveitarfélaga og ríkisins. Að tilraunatímabilinu loknu er ætlunin að athuga reynsluna af verkefninu og taka síðan ákvörðun um fyrirkomulag til framtíðar.

Loks vil ég nefna samkomulag um formlegt samráð ríkis og sveitarfélaga um kjaramál. Samráðið skal ná eftir atvikum til upplýsingamiðlunar og samræmingar við framkvæmd kjarasamninga, samvinnu við stefnumótun í aðdraganda samningsgerðar og samstarfs eftir því sem við á í kjarasamningaviðræðum. Þetta tel ég að sé afar mikilvægt samkomulag, ekki síst í ljósi þess að á næsta ári fara í hönd kjaraviðræður við mikinn fjölda samtaka launamanna.

Af þeim átta liðum sem tilgreindir eru í yfirlýsingunni er aðeins einn sem enn stendur út af borðinu. Er þar um að ræða framhald vinnu við að gera verkaskipti ríkis og sveitarfélaga skýrari. Þar af er vinna í fullum gangi varðandi ábyrgð á tónlistarfræðslu á framhaldsstigi en önnur málefni er varða verkaskipti, og fjallað er um í yfirlýsingunni, eru skemmra á veg komin. Ég tel engu að síður hafið yfir allan vafa að efndir hafa verið afar góðar af hálfu beggja aðila sem að samkomulaginu stóðu, en vitaskuld er það alltaf svo að ný mál koma upp sem þörf getur verið á að ræða og vinna að.

Eins og ég mun víkja hér að síðar er að hefjast mikil vinna varðandi verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga. Ég tel eðlilegt að umræðu um fjármálaleg samskipti þessara aðila verði sem mest beint í þann farveg. Ég legg mikla áherslu á að eiga góð samskipti við sveitarfélögin og tel að í sameiningu verðum við að horfa heildstætt á ástandið í þjóðarbúskapnum á næstu árum.

Í samstarfssáttmála ríkis og sveitarfélaga frá 2002 er lögð áhersla á að ríkið og sveitarfélögin hafi með sér samráð um efnahagsmál og samræmi eftir því sem kostur er stefnu sína í opinberum rekstri, með það fyrir augum að ná þeim efnahagsmarkmiðum sem ríkisstjórnin og Alþingi ákveða á hverjum tíma. Nú er ljóst að skatttekjur hins opinbera munu aukast mikið á næstu árum og á þeim tíma má búast við að hagur sveitarfélaganna vænkist einnig frá því sem verið hefur. Til þess að koma í veg fyrir þenslu á sama tíma er jafnframt mikilvægt að sveitarfélögin nýti auknar tekjur til þess að greiða niður skuldir fremur en að ráðast í fjárfestingar.

Endurskoðun tekjustofnalaga 2002 og reglur Jöfnunarsjóðs
Jöfnunarsjóður sveitarfélaga gegnir mjög mikilvægu hlutverki við tekjuöflun sveitarfélaganna. Á þessu ári er gert ráð fyrir að framlög hans til sveitarfélaganna verði hátt í tíu milljarðar króna. Fullyrða má að án þessara framlaga væri enginn fjárhagslegur grundvöllur undir rekstri margra sveitarfélaga einkum á landsbyggðinni.

Fyrir rúmu ári lauk vinnu nefndar sem var falið það hlutverk að endurskoða reglur um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Í framhaldi af þeirri vinnu var samþykkt breyting á þeim kafla tekjustofnalaga sem fjallar um Jöfnunarsjóðinn, auk þess sem sett var ný reglugerð fyrir sjóðinn. Helstu áhrif breytinga sem gerðar voru á jöfnunarframlögum með nýrri reglugerð um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga voru eftirfarandi:

• Útgjaldajöfnunarframlög koma í stað þjónustuframlaga. Ýmsar breytingar hafa verið gerðar á uppbyggingu framlaganna og við útreikning þeirra er tekið tillit til fleiri þátta en áður. Sem dæmi má nefna að sérstakt tillit er tekið til sveitarfélaga með fjölda þéttbýlisstaða umfram einn, en markmið þeirrar breytingar er að styrkja þau sveitarfélög sem í kjölfar sameiningar þurfa að reka þjónustu á fleiri en einum þéttbýlisstað.

• Tekjuhá sveitarfélög verða nú fyrir hlutfallslega meiri skerðingu en áður og má einkum rekja það til þess að skerðing vegna tekna hefst nú þegar tekjur sveitarfélags eru 4% yfir meðaltekjum sveitarfélaga í sama viðmiðunarflokki. Samkvæmt eldri reglum hófst skerðing þjónustuframlaga ekki fyrr en tekjur voru 15% umfram meðaltekjur.

• Sú breyting sem hefur mest áhrif á framlög til einstakra sveitarfélaga er að framlag vegna aksturs grunnskólabarna úr dreifbýli er nú hluti útgjaldajöfnunarframlaga, en var sérstakt framlag áður. Allra tekjuhæstu sveitarfélögin, sem áður fengu framlag vegna skólaaksturs grunnskólabarna úr dreifbýli, verða því sum hver fyrir algerri skerðingu á þessu framlagi.

Í stuttu máli má segja að stór og meðalstór sveitarfélög með lágar meðaltekjur koma hagstæðar út við útreikning útgjaldajöfnunarframlaga í ár heldur en sveitarfélög með færri en 2.000 íbúa og háar meðaltekjur, þetta má rekja til þess að skerðing vegna stærðarhagkvæmni er ekki eins mikil og áður. Jafnframt leiða breyttar reglur í mörgum tilfellum til aukningar á framlögum til sameinaðra sveitarfélaga.

Þegar rætt er um skerðingu útgjaldajöfnunarframlaga á þessu ári verður hins vegar að hafa í huga að þjónustuframlög úr Jöfnunarsjóði voru óvenju há á síðasta ári. Safnast hafði fyrir eigið fé í sjóðnum og var tekin sú ákvörðun að auka úthlutun þjónustuframlaga á árinu 2002 um 500 milljónir króna. Að auki hafði sjóðurinn úr að spila sérstöku 700 milljóna króna framlagi á ári í þrjú næstu ár þar á undan.

Til samanburðar má geta þess að þjónustuframlög og framlög vegna aksturs grunnskólabarna úr dreifbýli námu svipaðri upphæð árið 2001 og varið er í ár til útgjaldajöfnunarframlaga. Af þessu má ráða að úthlutuð framlög árið 2002 hafi verið í sögulegu hámarki og því verður að fara gætilega í öllum samanburði.

Heildarúthlutun þjónustuframlaga árið 2002 nam samtals 1,9 milljörðum króna. Vegna aksturs grunnskólabarna úr dreifbýli var þá greitt sérstakt framlag og nam það tæpum 500 milljónum árið 2002. Í ár er áætlað að veita 1,9 milljörðum króna til útgjaldajöfnunarframlaganna og eru framlög vegna aksturs grunnskólabarna þar meðtalin. Samkvæmt þessu eru minni fjármunir, eða 1,9 milljarðar króna til skiptanna í ár, samanborið við 2,4 milljarða árið á undan og nemur munurinn um 500 milljónum króna.

Mikið og gott samráð var haft við sveitarfélögin um endurskoðun á reglum Jöfnunarsjóðs. Samband íslenskra sveitarfélaga átti þrjá fulltrúa í endurskoðunarnefndinni og sérfræðingar sambandsins unnu náið að málinu með nefndinni og félagsmálaráðuneytinu. Málið var síðan kynnt rækilega fyrir sveitarstjórnarmönnum, m.a. á fulltrúaráðsfundi sambandsins og á fjármálaráðstefnu sveitarfélaganna, auk þess sem samráð var haft við stjórn sambandsins og ráðgjafarnefnd Jöfnunarsjóðs áður en breytingarnar tóku gildi.

Varðandi áhrif skerðingar á einstök sveitarfélög er ljóst að framlög skerðast mest hjá þeim sveitarfélögum sem hafa hæstar tekjur og þar með mest svigrúm til hagræðingar í sínum rekstri. Þessi sveitarfélög eiga að geta hagað áætlanagerð sinni í samræmi við fyrirsjáanleg framlög, til dæmis með því að draga úr fjárfestingum, hagræða í rekstri, eða nýta betur tekjustofna sína.

Framkvæmdir á Austurlandi
Þær framkvæmdir sem nú standa yfir á Austurlandi hafa mikil áhrif á sveitarfélögin á Mið-Austurlandi. Eftirlitsnefnd um fjármál sveitarfélaga heimsótti þrjú þessara sveitarfélaga nú í haust og fór yfir áætlanir þeirra. Það verður að teljast til mikillar eftirbreytni að bæði Fjarðabyggð og Austur-Hérað hafa gert áætlun um rekstur þessara sveitarfélaga til langs tíma, eða allt til ársins 2010, en ljóst er af þeim að uppbygging þessa svæðis mun reyna verulega á fjárhag þessara sveitarfélaga.

Einnig hefur félagsmálaráðuneytið haft frumkvæði að því, í samstarfi við Íbúðalánasjóð, Byggðastofnun og Þróunarstofu Austurlands, að veita sveitarfélögum og framkvæmdaraðilum ráðgjöf varðandi uppbyggingu íbúðarhúsnæðis á svæðinu og lánamöguleika. Vegna þeirrar gríðarlegu fólksfjölgunar sem búist er við á þessu landsvæði á næstu árum, einkum vegna álversins á Reyðarfirði, er nauðsynlegt að huga vel að skipulagningu allrar uppbyggingar og tryggja að þar verði ekki gerð mistök sem haft geta neikvæð áhrif á þróun byggðar eða fjárhag sveitarfélaganna.

Ég hyggst beita mér fyrir því að þau sveitarfélög sem þarna eiga í hlut fái alla þá aðstoð og ráðgjöf sem völ er á. Hér er um afar umfangsmikið verkefni að ræða og nauðsynlegt að hafa yfirsýn um allt það starf sem þarna fer fram.

Upplýsingaveita um fjármál sveitarfélaga
Á vettvangi ráðuneytisins hefur staðið yfir vinna við uppbyggingu gagnagrunns um fjárhagsáætlanir sveitarfélaga og þriggja ára áætlanir þeirra. Áætlað er að taka gagnagrunninn í notkun um næstu áramót og mun hann þá geyma upplýsingar úr fjárhagsáætlunum sveitarfélaga fyrir árið 2004 sem sveitarfélögin eiga að afgreiða fyrir 31. desember nk.

Eftir 1. mars 2004, er gert ráð fyrir að geyma einnig þriggja ára áætlanir sveitarfélaga 2005 - 2007 sem þá eiga að hafa borist ráðuneytinu.

Hér er um talsvert viðamikið verkefni að ræða sem ráðuneytið hefur ákveðið að ráðast í meðal annars til að auðvelda hverskyns eftirlit með fjármálum sveitarfélaga sem það hefur lögum samkvæmt með höndum. Ennfremur verður hér um afar góðar og þýðingarmiklar upplýsingar að ræða sem ættu að gagnast fleiri aðilum innan ríkisgeirans og meðal sveitarfélaga og íbúa þeirra. Meginmarkmið upplýsingakerfisins er einföld öflun upplýsinga, úrvinnsla þeirra og samanburður sem verði öllum opinn án sérstaks endurgjalds.

Jafnframt er hafið samstarf ráðuneytisins, Hagstofunnar og Sambands íslenskra sveitarfélaga um rekstur gagnagrunns sem veitir upplýsingar um allan rekstur og fjármál sveitarfélaganna.

Stefnumótun í húsnæðismálum - 90% lán
Það var stigið mikið framfaraspor í húsnæðismálum þegar Íbúðalánasjóður tók til starfa í ársbyrjun 1999. Með stofnun sjóðsins var mörkuð ný sýn í húsnæðismálum. Horfið var frá lokuðu og flóknu félagslegu íbúðakerfi sem takmarkaði valfrelsi og frumkvæði fólks til að koma sér þaki yfir höfuðið. Íbúðalánasjóður gerir ekki greinarmun á lánveitingum milli höfuðborgarsvæðisins og landsbyggðarinnar og þannig á hann stóran þátt í því að gera fólki kleift að ákveða sjálft hvar og hvernig það vill búa. Ég tel því afar mikilvægt að standa vörð um sjóðinn, treysta hann og efla.

Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks segir að lánshlutfall almennra íbúðalána verði hækkað á kjörtímabilinu í áföngum í 90% af verðgildi eigna, að ákveðnu hámarki. Eitt fyrsta málið sem ég beitti mér fyrir þegar ég settist í stól félagsmálaráðherra var að hrinda af stað vinnu við að undirbúa tillögur um hækkun almennra lána til íbúðarkaupa. Af því tilefni var skipaður ráðgjafahópur fulltrúa félagsmálaráðuneytis, fjármálaráðuneytis og iðnaðar- og viðskiptaráðuneytis sem verið hefur að störfum undanfarna mánuði. Eins og ég hef áður sagt munum við, við framkvæmdina, taka mið af þeim efnahagslegu aðstæðum sem uppi eru í þjóðfélaginu og aðstæðum á húsnæðismarkaði. Tillögur ráðgjafahópsins um útfærslu á framtíðarskipurlagi íbúðalána munu liggja fyrir eigi síðar en í lok ársins og þá fyrst er það tímabært fyrir stofnanir eins og Seðlabanka Íslands og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands að spá fyrir um hagræn áhrif breytinganna.

Um þriðjungur útlána Íbúðalánasjóðs eru 90% lán vegna viðbótarlánakerfisins. Í dag eru lánin ætluð þeim sem þurfa sérstaka aðstoð við íbúðakaup. Aðkoma sveitarfélaga að viðbótarlánakerfinu hefur verið mikilvæg. Sveitarstjórnum hefur verið heimilt að setja sér reglur um veitingu viðbótarlána með því að taka mið af ákveðnum þáttum. Við breytingar á íbúðalánakerfinu þarf m.a að gæta þess að núverandi réttur þeirra sem kost eiga á viðbótaláni verði ekki skertur.

Þessi breyting mun efla möguleika ungs fólks til að geta átt örugg húsnæði fyrir fjölskylduna. Á fyrstu árum fjölskyldunnar eru útgjöld jafnan mest vegna fjárfestingar í námi, húsnæði og vegna barnauppeldis. Með því að tryggja 90% lán til íbúðarkaupa að ákveðnu hámarki, er verið að létta róðurinn hjá ungu fólki og draga úr þörf á dýrum lánum.

Nefnd til að yfirfara stöðu leigumarkaðar
Öflugur leigumarkaður er mikilvægur þáttur í heildstæðri húsnæðisstefnu. Ég hef skipað nefnd til að yfirfara stöðu leigumarkaðar og koma með tillögur um hvernig megi auka framboð leiguhúsnæðis. Í því skyni verður framkvæmd könnun á stöðu leigjenda og einnig legg ég áherslu á að gera greiningu á svokölluðum biðlistum eftir leiguhúsnæði hjá félagasamtökum og sveitarfélögum. Jafnframt hef ég óskað eftir því að nefndin yfirfari núverandi fyrirkomulag lánveitinga vegna leiguíbúða og aðstoð við leigjendur. Ennfremur skal nefndin yfirfara stöðu og meta árangur sérstaks átaks í byggingu leiguíbúða sem hrundið var af stað með samkomulagi félagsmálaráðuneytis, Íbúðalánasjóðs og lífeyrissjóða árið 2001. Átakið hefur skilað ágætum árangri og stefnir í að á árinu 2003 muni Íbúðalánasjóður afgreiða lán til að allt að 900 leiguíbúða. Eitt af verkefnum nefndar um leiguíbúðir er að yfirfara og meta árangurinn af þessu átaki.

Fasteignaskattur hjá elli- og örorkulífeyrisþegum
Í vor sendi félagsmálaráðuneytið sveitarfélögum spurningalista til að kanna hvaða reglur væru í gildi hjá þeim um veitingu afsláttar af fasteignaskatti til elli- og örorkulífeyrisþega, samkvæmt heimild í tekjustofnalögum. Niðurstöður þeirrar könnunar liggja nú fyrir og hefur ráðuneytið, á grundvelli þeirra og nýlegra úrskurða, gefið út leiðbeiningar til sveitarfélaga um beitingu þessarar heimildar. Það er von mín að með þessum hætti muni takast að draga úr misræmi sem virðist ríkja meðal sveitarfélaga hvað þetta varðar.

Sameiningarátak, verkaskipting og aðlögun tekjustofna
Nú er nýhafið átak sem lýtur að breyttri verkaskiptingu ríkis og sveitarfélaga, breyttri tekjuskiptingu og frekari sameiningu sveitarfélaga, í samvinnu ríkisins og Sambands íslenskra sveitarfélaga. Átakinu er veitt forysta af verkefnisstjórn sem í eiga sæti Arnbjörg Sveinsdóttir, Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson og Hjálmar Árnason, sem er formaður. Með verkefnisstjórn munu starfa tvær nefndir. Önnur hefur það hlutverk að undirbúa og setja fram tillögur um nýja sveitarfélagaskipan. Hin nefndin mun gera tillögur um aðlögun tekjustofna sveitarfélaga að nýrri sveitarfélagaskipan og breyttum verkefnum sveitarfélaga.

Auk þess að hafa yfirumsjón með vinnu umræddra nefnda hefur verkefnisstjórninni verið falið að gera tillögur um hvaða verkefni sé unnt að færa frá ríki til sveitarfélaga í því augnamiði að treysta sveitarstjórnarstigið og efla sjálfsforræði byggðarlaga. Í þessari vinnu verður haft að leiðarljósi að verkaskipting ríkis og sveitarfélaga skuli vera skýr og því alls ekki útilokað að fram komi tillögur um flutning verkefna í hina áttina einnig, þ.e. frá sveitarfélögum til ríkisins. Verkefnisstjórnin hefur þegar tekið til starfa en nefndirnar tvær taka til starfa á næstu dögum og verður störfum þeirra hagað þannig að hægt verði að kjósa um tillögur sameiningarnefndarinnar eigi síðar en vorið 2005.

Í upphafi sinnar vinnu leggur verkefnisstjórnin á það áherslu að hafa náið samráð við sveitarfélögin og samtök þeirra og halda kynningarfundi í öllum landshlutum áður en farið verður að vinna að tillögum um sameiningu einstakra sveitarfélaga. Einnig er stefnt að því að hafa samráð við þingmenn allra kjördæma um málið. Fljótlega mun verða opnuð vefsíða um verkefnið, til að tryggja upplýsingastreymi varðandi kynningarfundi, tillögugerð o.fl.

Ég vil líka nefna að margvísleg önnur vinna mun fara fram á vegum ráðuneytisins í tengslum við þetta verkefni og má þar til dæmis nefna að vinna við heildarendurskoðun sveitarstjórnarlaga er nýhafin. Þótt gildandi lög séu ekki orðin gömul er margt í þeim sem þarfnast endurskoðunar en að auki kann enn frekari fækkun sveitarfélaga að kalla á breytingar. Þar vil ég sérstaklega nefna þörfina á því að skoða leiðir til að efla íbúalýðræði í sveitarfélögum.

Að því er varðar gerð tillagna um nýja sveitarfélagaskipan er sameiningarnefnd ætlað að móta tillögur sínar með hliðsjón af sjónarmiðum hlutaðeigandi sveitarstjórna, landshlutasamtaka og landfræðilegum og félagslegum aðstæðum, með það að markmiði að hvert sveitarfélag myndi heildstætt atvinnu- og þjónustusvæði.

Góðir sveitarstjórnarmenn.
Mér er kunnugt um að tillaga sem samþykkt var á fulltrúaráðsfundi Sambands íslenskra sveitarfélaga á sl. vori, um stækkun sveitarfélaga, hefur sætt talsverðri gagnrýni. Í tillögunni er gert ráð fyrir því að meirihluti atkvæða á öllu því svæði þar sem kosning fer fram ráði úrslitum um það hvort sameiningin telst samþykkt. Ég vil taka fram að þessi mál eru enn til skoðunar og að engin ákvörðun liggur fyrir um að vikið verði frá því fyrirkomulagi sem nú tíðkast, sem er að niðurstaða í hverju sveitarfélagi fyrir sig ráði úrslitum.

Ég tel afar mikilvægt að umræðan í upphafi þessa átaks snúist ekki um það hvort við erum með eða á móti sameiningu sveitarfélaga. Þvert á móti vil ég að við skiptumst á skoðunum um það hvaða hlutverki sveitarfélögin eigi að gegna á komandi árum og áratugum. Hlutverk sveitarfélaga hefur breyst mikið og það mun halda áfram að taka breytingum á komandi árum. Það er skýr afstaða Alþingis, ríkisstjórnarinnar og mikils meirihluta sveitarstjórnarmanna að við eigum að efla og stækka sveitarfélögin til að þau geti sinnt betur þeim auknu verkefnum sem þeim eru falin af löggjafanum og innt af hendi þá þjónustu sem íbúarnir gera kröfu um.

Í þessum efnum megum við ekki aðeins tala um stöðuna eins og hún er í dag - við verðum líka að horfa til framtíðar. Flest getum við verið sammála um það að ýmis þjónusta sem ríkisvaldið innir af hendi geti allt eins verið á ábyrgð sveitarfélaganna. Í þessu sambandi nefna menn iðulega ýmsa velferðar- og heilbrigðisþjónustu, sérstaklega þjónustu við fatlaða og aldraða, og rekstur heilsugæslustöðva, en ýmislegt fleira væri hægt að nefna í þessu sambandi. Ég ætla þó að stilla mig um það að sinni.

Forsenda yfirfærslu verkefna frá ríki til sveitarfélaga er að sjálfsögðu að nægir tekjustofnar fylgi með. Það er hins vegar ekki nóg að tala bara um fjármuni. Við verðum líka að hafa í huga að hér erum við að tala um mikil verkefni og eins og staðan er í dag, þar sem helmingur sveitarfélaga hefur færri en 500 íbúa, er til lítils að ætla öllum sveitarfélögum að veita sömu þjónustuna. Og þá er bara tvennt til í stöðunni: Annað hvort að stækka sveitarfélögin eða að sætta okkur einfaldlega við það að hér séu tvær gerðir sveitarfélaga, sveitarfélög sem veita þjónustu og sveitarfélög sem veita litla eða enga þjónustu eða þiggja hana af öðrum sveitarfélögum.

Við getum örugglega orðið sammála um að í öllum landshlutum séu sóknarfæri. Eitt af því sem menn hljóta að þurfa að velta fyrir sér er það hvort núverandi sveitarfélagaskipan standi í vegi fyrir framþróun. Sjálfsagt greinir menn á um hvort svo sé, og hvort núverandi fyrirkomulag sé viðunandi til framtíðar.

Menn getur líka greint á um það hvort sveitarfélögin í hverjum landshluta (eða sýslu) eigi kannski að vera þrjú, tvö, eða hvort þau ættu jafnvel öll að sameinast í eitt, öflugt sveitarfélag. Aðalatriðið er samt að sveitarstjórnarmenn vinni sameiginlega að uppbyggingarstarfi á komandi árum, gleymi hrepparíg og séu opnir fyrir breytingum í framfaraátt.

Framundan er vonandi áhugaverð umræða þar sem menn skoða ekki bara kosti og galla þess að sameinast nágrannasveitarfélögunum, heldur snúist umræðan einnig um það hvernig við sjáum framtíðina fyrir okkur og þá ekki bara á næstu árum, heldur áratugum. Það er von mín að sú umræða verði málefnaleg og að við náum því markmiði að efla sveitarstjórnarstigið til framtíðar. Það hlýtur að vera sameiginlegt markmið okkar allra.