Ávarp við opnun vefþjónustunnar stillingar.is
Upplýsingasamfélagið á netinu telst nú orðið til sjálfsagðra lífsgæða – einkum í hinum vestræna heimi – en stór hópur fólks getur ekki nýtt sér rafræna þjónustu og upplýsingar sem skyldi.
Talið er að allt að 10% af íbúum Evrópu eigi við einhvers konar fötlun að stríða, þar á meðal eru blindir og sjónskertir sem þarfnast sérstakrar aðstoðar eða hjálpartækja til að nýta sér vefinn svo að vel sé.
Uppbygging vefja og framsetning þarf að vera skýr og einföld og mæta þörfum þessara mismunandi hópa. Gera þarf vefina þannig úr garði að sem flestir eigi auðvelt með að nýta sér efni þeirra.
Raunin er sú að flest af því sem talið er að auðveldi aðgengi fatlaðra að netinu nýtist ekki síður öðrum almennum notendum. Er þá til dæmis átt við óörugga tölvunotendur, útlendinga sem eru búsettir á Íslandi og hafa ekki fullt vald á íslensku, einstaklinga með þroskafrávik og síðast en ekki síst aldraða.
Í stefnu ríkisstjórnarinnar um upplýsingasamfélagið „Auðlindir í allra þágu“ er að finna metnaðarfull markmið um að rafræn þjónusta opinberra aðila skuli taka mið af slíkum sjónarmiðum. Fyrirtæki eru hvött til að gera slíkt hið sama. Ríkisstjórnin hefur jafnframt ákveðið að tillögu forsætis- og félagsmálaráðuneytisins að stefna að því að allir opinberir vefir á Íslandi uppfylli ákveðnar lágmarkskröfur í aðgengismálum fyrir 1. júlí 2007.
Til að markmið stjórnvalda nái fram að ganga þarf að taka tillit til margra þátta: Við gerð vefsíðna þarf að gæta þess að unnt sé að skoða þær þótt mismunandi tækni sé beitt. Til dæmis á ekki að skipta máli hvort notandi beitir mús, lyklaborði, rödd, sprota eða öðru þegar flakkað er um vefsíður. Ganga þarf úr skugga um að allar síður séu skýrar og einfaldar svo auðvelt sé að átta sig á uppbyggingu þeirra. Það nýtist öllum notendum að samræmis sé gætt í framsetningu þeirra þátta sem setja svip sinn á vefinn.
Vorið 2005 var gerð úttekt á vefjum ríkis og sveitarfélaga en það var í fyrsta sinn sem svo viðamikil úttekt var gerð hér á landi. Niðurstöður úttektarinnar liggja fyrir í skýrslu sem ber heitið „Hvað er spunnið í opinbera vefi?“ og finna má á vefnum www.utvefur.is. Skoðaðir voru 246 vefir og þeir metnir með tilliti til rafrænnar þjónustu, innihalds, nytsemi og aðgengis. Í skýrslunni kemur fram að aðgengi fatlaðra að vefjum ríkis og sveitarfélaga var verulega ábótavant. Til dæmis skorti oft myndatexta og myndatenglar, töflur og PDF-skjöl voru oft og tíðum ekki rétt skilgreind fyrir skjálesara.
Víða er unnið að úrbótum að þessu leyti eins og glögglega kom fram á fjölsóttri ráðstefnu um aðgengismál og opinbera vefi „Aðgengi á Netinu: Hvar erum við stödd?“ sem haldin var á mánudag á vegum ráðgjafafyrirtækisins Sjá ehf. í samstarfi við forsætisráðuneytið og Öryrkjabandalagið. Dæmi um vef með gott aðgengi fyrir fatlaða er vefur Fasteignamats ríkisins en á honum hafa verið gerðar stórfelldar endurbætur og er hann í stöðugri þróun.
En betur má ef duga skal. Á ráðstefnunni kom fram að næstum níu af hverjum tíu vefsíðum eru óaðgengilegar fötluðum notendum. Ljóst er að hér er verk að vinna, bæði fyrir hið opinbera og einkamarkaðinn. Í því felst ávinningur fyrir alla.
Góðir gestir.
Félagsmálaráðuneytið vill ekki láta sitt eftir liggja í þeirri viðleitni að bæta aðgengi að rafrænni þjónustu og upplýsingum, og hefur til að mynda um nokkurt skeið unnið að tillögum til úrbóta í samstarfi og samráði við aðildalönd Evrópusambandsins.
Það er með mikilli ánægju sem ég þigg það tækifæri að fá að opna formlega vefþjónustuna www.stillingar.is sem Hugsmiðjan ehf. hefur þróað, meðal annars með styrk frá félagsmálaráðuneytinu, og jafnframt greina frá því að ráðuneytið hefur tekið þessa þjónustu í gagnið á sinni heimasíðu.
Stillingar.is auðvelda sjónskertum, lesblindum, eldri borgurum og öllum þeim, sem vilja stilla framsetningu veftexta eins og þeim hentar, aðgang að netinu. Þessi þjónusta getur orðið einhverjum lykill að upplýsingasamfélagi sem hefur verið lokuð bók áður.