Ávarp á málþingi Íslenskrar ættleiðingar
Góðir gestir.
Ég vil þakka fyrir að fá tækifæri til að setja málþing Íslenskrar ættleiðingar hér í dag.
Það er ánægjulegt að geta greint ykkur frá vinnu starfshóps um ættleiðingarstyrki sem nýlega hefur lokið störfum og skilað skýrslu. Í júlí síðastliðnum skipaði ég starfshópinn til að útfæra í lög eða reglugerð reglur um styrki ríkisins til foreldra sem ættleiða börn frá öðrum löndum. Afrakstur vinnu hans er tillaga að frumvarpi til laga um ættleiðingarstyrki.
Í vinnu sinni óskaði starfshópurinn eftir upplýsingum frá Íslenskri ættleiðingu um heildarkostnað við að ættleiða erlend börn. Samkvæmt upplýsingum frá félaginu nemur heildarkostnaður við að ættleiða barn frá 1,1 milljón króna til 1,4 milljónum króna. Með hliðsjón af þessum upplýsingum leggur starfshópurinn til að veittir verði styrkir til kjörforeldra sem nemi 480.000 krónum. Forsendur fyrir ákvörðun fjárhæðarinnar voru að veita styrk sem kæmi til móts við heildarkostnað kjörforeldra vegna ættleiðinga en ekki að greiða þann kostnað að fullu. Í tillögu starfshópsins er gert ráð fyrir að greiðsla styrksins geti hafist 1. janúar 2007 og er gengið út frá því að réttur til ættleiðingarstyrks nái til þeirra barna sem ættleidd eru eftir gildistöku laganna.
Starfshópurinn var sammála um að megintilgangur ættleiðingarstyrks sé að mæta kostnaði kjörforeldra vegna ferða og greiðslna til erlendra stjórnvalda auk uppihalds í ættleiðingarlandi. Gert er ráð fyrir því í niðurstöðum starfshópsins að slíkar greiðslur geti hækkað ef foreldrar ættleiða fleiri en eitt barn í einu. Því er lagt til að styrkur hækki vegna hvers barns sem ættleitt er umfram eitt sem nemur 20% af grunnfjárhæð styrksins.
Starfshópurinn leggur til að ættleiðingarstyrkir verði veittir kjörforeldrum án tillits til fjárhagsstöðu þeirra. Hópurinn telur það meðal annars einfalda til muna alla umsýslu vegna umsókna um slíka styrki sem hefur í för með sér að kostnaður vegna umsýslunnar verður lítill og líkur á ágreinings- og kærumálum eru hverfandi.
Það er líka gleðilegt að greina frá því að fjármálaráðuneytið hefur fallist á þá tillögu starfshópsins að styrkirnir verði undanþegnir staðgreiðslu en slíkt kallar þó á lagabreytingu. Leyfður verður frádráttur frá tekjum sem byggist á sannanlegum kostnaði sem fólk þarf að standa undir við ættleiðingu barns.
Tillaga starfshópsins að frumvarpi felur í sér að ættleiðingarstyrkir nái eingöngu til þeirra sem hafa fengið forsamþykki til að ættleiða erlent barn, í samræmi við lög um ættleiðingar.
Þykir starfshópnum rétt að binda greiðslu styrksins við ættleiðingar sem fara fram fyrir milligöngu löggiltra ættleiðingarfélaga, svo tryggt sé að ættleiðingin fari fram í samvinnu við hið erlenda ríki.
Starfshópurinn kynnti sér hvernig greiðslum ættleiðingarstyrkja annars staðar á Norðurlöndum er háttað en síðastliðin tíu ár hafa kjörforeldrum í Danmörku, Noregi og Svíþjóð verið greiddir ættleiðingarstyrkir. Árið 2002 hófu Finnar að greiða slíka styrki. Fjárhæðir styrkja í öðrum ríkjum Norðurlanda eru allt frá rúmlega 168.000 kr. til 590.000 kr. miðað við gengi íslensku krónunnar í september 2006. Fjárhæð sú sem starfshópurinn leggur til er því í hærri kantinum miðað við þessar tölur.
Við getum verið sammála um að hér sé um mikið réttlætismál að ræða. Það snýst um grundvallaratriði í samfélagi okkar, einkum að tvennu leyti; annars vegar að því er varðar jöfnuð á milli foreldra og barna hér á Íslandi og hins vegar að því er varðar réttinn til fjölskyldulífs.
Ég kynnti þessa niðurstöðu starfshópsins á ríkisstjórnarfundi í gærmorgun og ríkisstjórnin lýsti sig sammála þeirri málsmeðferð sem ég legg til og að lagt verði fram frumvarp til greiðslu slíkra styrkja. Ég hyggst gera það strax í næstu viku.
Ágætu málþingsgestir, ég vil óska ykkur og okkur öllum til hamingju með að nú sé í sjónmáli farsæl lausn í þessu hagsmunamáli foreldra ættleiddra barna erlendis frá.