Karlar til ábyrgðar

Ágætu ráðstefnugestir.

Ég vil þakka fyrir að fá tækifæri til þess að ávarpa ykkur sem fjallið hér um þetta mikilvæga málefni.

Ráðstefna þessi er einn af fjölmörgum viðburðum í tilefni af Evrópuári jafnra tækifæra árið 2007. Markmið með Evrópuárinu að þessu sinni er að beina sjónum að þeim hópum í samfélaginu sem eiga á hættu að verða fyrir mismunun í einhverri mynd.

Samkvæmt könnun sem gerð var á vegum Evrópusambandsins er mest hætta á mismunun gagnvart einstaklingum á grundvelli kyns, fötlunar, trúar, uppruna, öldrunar eða kynhneigðar.

Á Evrópuárinu 2007 er lögð áhersla á vitundarvakningu í samfélaginu sem byggir á þeirri meginforsendu að mismunun sé ekki liðin. Það er jafnframt mikilvægt að undirstrika að um leið og við mismunum einstaklingum og veitum þeim ekki jöfn tækifæri er komið í veg fyrir að hæfileikar þeirra nýtist samfélaginu. Það eigum við ekki að gera og það megum við ekki gera.

Mörg verkefni Evrópuársins hér á Íslandi tengjast markvissri vitundarvakningu í samfélaginu um að hvers kyns mismunun verði ekki liðin. Félagsmálaráðuneytið mun nú á föstudaginn kemur kynna styrkveitingar til verkefna sem byggja á þessu markmiði. Þar er meðal annars um að ræða veggspjaldaherferð og gerð kynningarmyndbands um Kvennaathvarfið. Það er afar mikilvægt að mínu mati að þau úrræði sem fyrir hendi eru hér á landi séu vel sýnileg og aðgengileg og að enginn skammist fyrir að nýta þau.

Það þarf ekki að fjölyrða um það við ykkur sem hér eruð í dag að ofbeldi er ein af verstu birtingamyndum mismununar. Það er ógnvekjandi að hugsa til þess að einhver sé beittur ofbeldi innan veggja síns eigin heimilis af einstaklingi sem hann eða hún er í nánu sambandi við. Heimilið á að vera griðastaður og skjól, sá staður sem við upplifum okkur alltaf örugg á.

Heimilisofbeldi fylgir oft mikil skömm af hálfu þolandans. Sjálfsmynd hans hefur verið brotin niður og oftar en ekki er nánustu ættingjum og vinum ekki kunnugt um það ofbeldi sem á sér stað. Skömmin og þögnin haldast í hendur og viðhalda ástandi sem bæði þolandi og gerandi vilja í flestum tilvikum losna úr.

Sem betur fer hefur sú breyting orðið hér á landi og víðast í hinum vestræna heimi að heimilisofbeldi er nú rætt opinberlega. Með því hefur visst skref verið stigið en fleira þarf að koma til. Við vitum að nauðsynlegt er að vinna markvisst og stöðugt að því að ná bæði til fórnarlamba og gerenda. Í því sambandi eigum við bæði að horfa til þess sem vel hefur verið gert hér á landi og í öðrum löndum, eins og við gerum hér í dag.

Í gildi er nú í fyrsta sinn hér á landi sérstök aðgerðaáætlun vegna ofbeldis á heimilum og kynferðislegs ofbeldis. Hún skiptist í tvo hluta, annar lýtur að börnum, hinn að fullorðnum. Ég hef lagt á það ríka áherslu eftir að ég tók við sem félagsmálaráðherra að sú aðgerðaáætlun reynist ekki orðin tóm. Ég hef því annars vegar óskað eftir því að farið verði yfir það hvort sá hluti aðgerðaáætlunarinnar sem varðar börn geti samhæfst að öllu leyti eða að hluta nýsamþykktri aðgerðaáætlun í þágu barna og ungmenna og hins vegar að hvert ráðuneyti geri mér grein fyrir því hvernig einstök verkefni sem þau bera ábyrgð á standa. Mér finnst ekkert mikilvægara en að vinna að velferð barna og fjölskyldna þeirra og þetta mál er því eitt af forgangsmálum mínum. Við vitum að ekkert er mikilvægara en að einstaklingar, börn, fullorðnir og aldraðir, geti búið við góðar aðstæður. Aðeins með því móti getum við státað okkur af því að vera velferðarþjóðfélag.

Verkefni félagsmálaráðuneytisins samkvæmt aðgerðaáætluninni eru margþætt. Þau lúta að fræðslu til foreldra, almennings og starfsfólks sem vinnur með börnum. Þau varða jafnframt aukið samráð mismunandi aðila, fyrirbyggjandi aðgerðir, viðhorfsbreytingar í samfélaginu og rannsóknir á kynbundnu ofbeldi. Úrræðin varða meðal annars Barnaverndarstofu og Barnahús.

Eitt af mikilvægustu verkefnunum í áætluninni er að mínu mati verkefnið ?Karlar til ábyrgðar? sem félagsmálaráðuneytið sér um framkvæmd á. Þar er tekið á rót vandans og í áætluninni er nú jafnframt gert ráð fyrir að meðferðarúrræði fyrir unga gerendur verði sett á laggirnar á næsta ári og standi til ársins 2011. Með þessum verkefnum er veigamikið skref stigið í átt að því að rjúfa vítahring ofbeldis og losa bæði þolendur og gerendur út úr honum. Það hlýtur að vera meginmarkmið okkar að koma í veg fyrir að ofbeldinu sé beitt og meðferð fyrir unga gerendur og fullorðna er ein af meginforsendum þess. Við þurfum að koma þeim skilaboðum skýrt á framfæri að fyrir hendi sé lausn úr vítahringnum, að sá sem beitir ofbeldi hafi þörf fyrir aðstoð og sú aðstoð sé vissulega til staðar.

I know that Marius Råkil has this morning informed you about a Norwegian Project based on a wide cooperation between the social-services, child-protection committees, women-shelters, the police and various treatment-institutions. The project is very interesting indeed. We should pay a close attention to our Norwegian colleagues in their work in the difficult and complicated field of domestic violence. The cooperation between the two countries is very important for us, thank you for your input here today, Mr. Råkil.

Ágætu ráðstefnugestir.

Ég hef þessi orð mín ekki fleiri hér í dag en óska ykkur góðs gengis í ykkar mikilvægu en jafnframt flóknu verkefnum. Manneskjan er og verður flókin en að mínu mati tengjast áhugaverðustu verkefni samfélagsins einmitt velferð hennar frá degi til dags og ég er þakklát fyrir að fá tækifæri til þess að vinna að þeim í samvinnu við ykkur.