Lokaráðstefna tilraunaverkefnisins Framtíðar í nýju landi

Góðir ráðstefnugestir.

Ég þakka fyrir að fá hér tækifæri til að horfa til baka og fram á veginn í ljósi reynslu Framtíðar í nýju landi.

Félagsmálaráðuneytið brást á sínum tíma skjótt við tilmælum Reykjavíkurborgar um að ganga til liðs við Framtíð í nýju landi. Þarna bauðst einstakt tækifæri til samstarfs á breiðum grundvelli með fulltrúum margra sem létu sig velferð ungra innflytjenda varða. Lagði ráðuneytið strax í upphafi áherslu á að þrátt fyrir að miðað væri við ungt fólk frá Víetnam yrði að horfa til þess að í framtíðinni mætti færa reynslu verkefnisins yfir á aðra hópa.

Íslenskt samfélag þrífst ekki án framlags erlends starfsfólks. Mannauðurinn sem þeim fylgir er ómetanlegur og okkur ber að gefa ungum innflytjendum, bæði af fyrstu og annarri kynslóð, tækifæri svo þau standi jafnfætis ungu fólki af íslenskum uppruna gagnvart námi, starfi og leik. Þetta hefur verið takmark Framtíðar í nýju landi frá upphafi.

Það var engin tilviljun að ungt fólk af víetnömskum uppruna á aldrinum 15 til 25 ára var í brennidepli verkefnisins. Vitað var að þau eiga erfitt uppdráttar félagslega, ekki síst þau sem hafa komið til landsins sem stálpuð börn frá fjarlægum slóðum. Tölur Hagstofunnar sýna að ungmenni af erlendum uppruna sækja ekki framhaldsskóla til jafns við börn af íslenskum uppruna og ljóst að hlutfallslega fá ljúka framhaldsskóla. Má leiða að því líkum að ungmenni sem koma frá fjarlægum málsvæðum séu enn færri í hópi nýútskrifaðra stúdenta ár hvert.

Ungmennið sjálft var í innsta kjarna Framtíðar í nýju landi, en allt í kring voru samstarfsaðilarnir í hinum ólíku hlutverkum undir dyggri stjórn Anh-Dao Tran. Þannig starfa mentorar með ungmennunum að fjölbreyttum verkefnum og gefa unga fólkinu möguleika til að kynnast íslensku samfélagi og á móti fá þeir einstakt tækifæri til að fræðast um upprunaland ungmennanna, siði þeirra og menningu. Sama má segja um starfsráðgjöf, þjálfun á vinnustað, samstarf við skóla, þátt Fjölsmiðjunnar og sjálfsstyrkinganámskeiðin. Alls staðar er um að ræða gagnkvæma reynslu og miðlun þekkingar og má vel færa aðferðir og uppbyggingu verkefnisins yfir á aðra hópa ungmenna.

Fernt stendur upp úr þegar horft er yfir feril Framtíðar í nýju landi:

• Í fyrsta lagi heildarsýn á þarfir ungmennanna þar sem leitast er við að halda í alla þræði í umhverfi þeirra.
• Í öðru lagi samstarf og samvinna milli ráðuneyta, stofnana, vinnustaða og samtaka og svo mætti lengi telja.
• Í þriðja lagi gagnkvæm miðlun þekkingar þar sem nemendur og þátttakendur miðla hver öðrum, ekki síst í samvinnu með mentorum.
• Í fjórða lagi er helgun umsjónaraðilanna tveggja þeirra Anh-Dao Tran verkefnisstjóra og Hildar Jónsdóttur, formanns stjórnar gagnvart Framtíð í nýju landi, er slík að segja má að þær hafi vakað dag og nótt yfir verkefninu.

Ekki liggur fyrir hvert verður framhald verkefnisins og líklega erfitt að endurtaka þennan leik nákvæmlega. Á hinn bóginn er að finna margar ágætar tillögur í lokaskýrslu verkefnisins sem vert er að bregðast við af fullri alvöru. Þar er meðal annars lagt til að kannað verði með hvaða hætti megi renna styrkari stoðum undir ráðgjöf til ungmenna af erlendum uppruna, hvort sem er í skólakerfi eða starfi. Ég tel til dæmis afar mikilvægt að ungmennum af erlendum uppruna standi til boða einstaklingsmiðuð, sérhæfð ráðgjöf og stuðningur frá fyrsta degi í framhaldsskóla. Reynslan hefur kennt okkur að heildstæð aðstoð er nauðsynleg svo tryggja megi að þau úrræði sem unga fólkinu býðst nýtist komi þeim að gagni.

Okkur ber skylda til að gera það sem í okkar valdi stendur til að tryggja ungmennunum tækifæri til náms. Ung stúlka ættuð frá Víetnam minnti okkur vel á þetta á málþingi Framtíðar í nýju landi fyrir skömmu þegar hún lét þessi orð falla:

„Mig langar að segja við ykkur öll hér í dag að efling menntunar okkar unga fólksins af erlendum uppruna er mikilvæg og áríðandi. Eftir því sem við verðum eldri verður það erfiðara ... af mörgum ástæðum, vegna tungumálsins, vegna aldursins, vegna meiri ábyrgðar sem við tökumst á hendur, svo ég tali ekki um minnimáttarkenndina sem eykst vegna takmarkaðrar tungumálakunnáttu.“

Starfsþjálfun, starfsnám og stuðningur á vinnustað getur skipt sköpum svo ungt fólk af erlendum uppruna, einkum það sem hefur dvalið skamman tíma í landinu, nái fótfestu á vinnumarkaðnum. Samstarf við fyrirtæki sem tækju að sér að veita ungum innflytjendum starfsþjálfun í anda Framtíðar í nýju landi er afar áhugaverð leið að þessu mikilvæga markmiði.

Það er mér því sérstök ánægja að upplýsa hér í dag að ákveðið hefur verið að Vinnumálastofnun í samstarfi við ráðuneytið hefji undirbúning að slíku starfsþjálfunarverkefni fyrir ungt fólk af erlendum uppruna sem hefji göngu sína á vori komanda. Tillögur Framtíðar í nýju landi verða hafðar til hliðjónar við undirbúning og útfærslu verkefnisins.

Ég færi verkefnisstjórninni og öllum þátttakendum Framtíðar í nýju landi þakkir fyrir velunnin störf og óskar unga fólkinu góðs gengis í námi og starfi.