Framtíðarsýn íslenskrar ferðaþjónustu

Ráðstefnustjóri, góðir gestir!

Ég vil byrja á því að þakka Starfsgreinasambandi Íslands og Matvís fyrir að halda þetta málþing hér á Hótel Ísafirði - og það á þessum fallega degi. - Því að þótt vel gangi í greininni þessa dagana og nýliðið sumar hafi verið afar gjöfult þá er ekki alltaf sólskin í þessari atvinnugrein frekar en öðrum.

Það að ferðaþjónustan sé árstíðabundin atvinnugrein er eitt af því sem við er að glíma hér eins og annars staðar -og gerir það svo að verkum að margir líta á ferðaþjónustuna sem íhlaupavinnu frekar en alvöru atvinnugrein.

Við verðum að róa að því öllum árum að gera greinina að fýsilegum kosti þegar fólk velur sér starfsvettvang. Það er gert með námsframboði og kynningu á því hve skemmtilegt og skapandi það er að vinna störf sem tengjast því að gera frítíma fólks ánægjulegan, fróðlegan og eftirminnilegan.

Ferðaþjónustan verður því ekki byggð upp nema allir komi þar að máli og því er fjölbreytt dagskrá þessa þings mikið fagnaðarefni.

Eins og oft hefur komið fram horfa stjórnvöld til ferðaþjónustunnar sem einnar af lykilatvinnugreinum framtíðarinnar. Ríkisstjórnin gefur þessari grein því meira vægi í sínum stjórnarsáttmála en við höfum áður séð.

Til að festa ferðaþjónustuna í sessi sem eina af meginstoðunum undir hagkerfi okkar og gera hana að heilsársatvinnuvegi þurfum við að horfa til fjölbreytileikans; virkja sköpunargáfuna og leita í arfleifð þjóðarinnar ekki síður en náttúruna. Við höfum fjölgun starfa og aukningu tekna, ekki síst í erlendum gjaldeyri, að okkur meginmarkmiði.

Ég hef átt góðan dag hér á Vestfjörðum og verð að segja að þessi ferð hefur verið mér mikill innblástur. Ferðaþjónustan er að festa sig í sessi sem mikilvæg atvinnugrein sem ekki er talað um utan dagskrár eða í framhjáhlaupi. Þannig hef ég fengið skemmtilega innsýn í menningartengda og sjávartengda ferðaþjónustu á þessum eina degi. Og ég fæ að kynnast fleiru á morgun, s.s. Tjöruhúsinu, tófusafninu, sjóstangaveiði o.fl

Ég þykist vita að eftir daginn í dag séuð þið margs vísari bæði um stöðu mála hér á Vestfjörðum og einnig almennt hvar þessi atvinnugrein stendur hvað varðar innviði, hagræna þætti, menntun og fjölgun starfa.

Í framhaldinu er því eðlilegt að ég sem ráðherra ferðamála fari aðeins yfir það hvernig stjórnvöld sjá fyrir sér vöxt þessarar margslungnu atvinnugreinar.

Ég staldra við þrjá þætti:

1.     Ríkið hefur búið til umfangsmikið stoðkerfi fyrir uppbyggingu atvinnulífs hér á landi.

2.     Hið opinbera hefur einnig verið leiðandi í markaðssetningu Íslands á erlendum vettvangi um árabil ásamt t.d. Icelandair.

3.     Loks gera stjórnvöld ráð fyrir því að ferðaþjónustan þróist á sjálfbæran hátt, - í sátt við landið og fólkið sem hér býr

Fyrst um stoðkerfið og sjálfa vöruþróunina.

Ferðamálastofa heyrir undir iðnaðarráðuneytið og er flaggskip stjórnvalda í ferðaþjónustunni. Allir sem áhuga hafa á þessari atvinnugrein geta leitað þangað til að fá leiðsögn um refilstigu kerfisins svo byggja megi upp góða og sterka atvinnugrein. Ferðamálastofa aflar upplýsinga frá ferðaþjónustuaðilum og kemur þeim á framfæri, þar er unnið úr könnunum og þær gerðar aðgengilegar og gagnlega almenningi og hagsmunaaðilum.

Á Ferðamálastofu er unnið að gæðamálum með þróun vottunarkerfa og einnig gefin út lögbundin leyfi til ferðaskrifstofa.

Við þá þjónustu sem hægt er að fá hjá starfsliði Ferðamálastofu í Reykjavík og á Akureyri bætist þéttriðið net markaðsstofa, menningarfulltrúa, atvinnuþróunarfélaga og Nýsköpunarmiðstöðvar auk Byggðastofnunar og vaxtarsamninga. Með þessari lifandi atvinnugrein er lifandi stoðkerfi þó ekkert sé hafið yfir gagnrýni..

Ég er opin fyrir tillögum um það sem betur má fara þannig að þeim gríðarlegu fjármunum sem varið er í þetta kerfi verði vel varið og í sátt við þá sem þurfa þjónustunnar við. Það er kannski hálfgerð tugga að segja að við stöndum á tímamótum en ég geri það samt. Við þurfum núna að velta við hverjum steini til að fullvissa okkur um rétta nýtingu fjármuna og hámarksárangur.

Sjálf hef ég látið kortleggja þau sóknarfæri sem við getum átt sem land heilsu- eða lífsstílstengdrar ferðamennsku: Hvað er til staðar og hvað vantar? Við höfum óspillta náttúru og hrein matvæli, heita vatnið og svo sköpunarkraft ferðaþjónustuaðilanna. Hvernig virkjum við þessa þætti saman? Ef vel tekst til eru þetta mikil verðmæti því um er að ræða hóp ferðamanna sem ekki er bundinn árstíma og er tilbúinn til að greiða vel fyrir upplifanir og heilsubót.

Þá er það markaðssetningin, - að koma því sem er í boði af ferðum, gistingu, fræðslu og upplifun á framfæri við ferðaskrifstofur og beint til ferðamannsins sem situr við tölvuna og veltir fyrir sér næsta ævintýri.

Ferðamálastofa hefur leitt þetta starf en í samræmi við hugmyndir um aukið samstarf og samræmingu í þessum kynningarmálum landsins í heild tel ég frumvarp um stofnun Íslandsstofu sem fram kemur á Alþingi í haust skapi okkar sóknarfæri til framtíðar.

Íslandsstofa verður samráðs- og samstarfsvettvangur fyrirtækja, hagsmunasamtaka, stofnana og stjórnvalda. Grunnhugmyndin er að styrkja og samhæfa ímyndar- og kynningarmál þjóðarinnar, einfalda þau og gera hagkvæmari og skilvirkari.

Hlutverk Íslandsstofu verður að fylgjast með ímynd Íslands og þróun hennar, miðla samræmdum skilaboðum og upplýsingum til uppbyggingar á sterkri og jákvæðri ímynd, bregðast við neikvæðri umfjöllun sem snertir íslenska hagsmuni og samræma aðgerðir er varða ímyndarmál.

Við lítum til Íslands sem eftirsóknarverðs áfangastaðar fyrir ferðamenn, upprunlands vöru, þjónustu og menningar eða staðsetningar fyrir fjárfestingu og atvinnuupbyggingu. Með því að samnýta kraftana og samræma kynningar- og upplýsingarmál geta öll þessi svið stutt hvert annað.

Að þessu samstarfi munu, auk iðnaðarráðuneytis, koma utanríkisráðuneyti og menntamálaráðuneyti. Þessir aðilar og margir fleiri starfa nú að landkynningarmálum í einhverri mynd. Ég get nefnt Ferðamálastofu, Útflutningsráð, Fjárfestingarstofu og markaðsskrifstofur skapandi greina.

Í þriðja lagi vil ég nefna hvernig við getum byggt um ferðaþjónustu á sjálfbæran hátt. Til þess eru ýmsar leiðir og sjálf tel ég ekki nógu langt gengið í að nýta þau vottunarkerfi sem til eru og fólk þekkir frá öðrum löndum. Notkun slíkra kerfa ýtir undir fræðslu og tiltekt á fjölmörgum sviðum sem ferðaþjónustan starfar um leið og traust ferðamannsins eykst.

Góðir gestir.

Í ferðamálaáætlun til ársins 2015 er menntun í ferðamálum gerð sérstök skil. Samtök ferðaþjónustunnar hafa á síðustu árum unnið þrekvirki á því sviði og í samvinnu við Starfsgreinasambandið, Eflingu, Starfsafl o.fl. sem hafa haft forgöngu um gerð námsefnis sem þegar er farið að kenna. Hefur námið mælst vel fyrir hjá fyrirtækjum og starfsmönnum. Ég vil nota þetta tækifæri til að fagna þessu framtaki sem sýnir að með samstilltu átaki fagfólks er hægt að áorka miklu.

Í þessu ávarpi hef ég kosið að horfa helst til þeirra þátta ferðaþjónustunnar sem snúa beint að iðnaðarráðuneytinu. Við höfum kappkostað að tryggja ferðaþjónustunni sess hjá stofnunum ráðuneytisins og tel ég að Nýsköpunarmiðstöð, Byggðastofnun og Orkustofnun hafi þegar lært mikið af sambýlinu við greinina. Við lítum samt engan veginn svo á að greininni sé borgið, hún sé á hinni einu réttu hillu og allir geti slappað af. Ríkið, eins og atvinnulífið, þarf að kappkosta að vera sveigjanlegt og geta flutt áherslur á milli verkefna tímabundið sé þess þörf. Áherslan núna er á eflingu atvinnulífs á Íslandi. Atvinnuleysi er algjörleg óviðunandi og aðeins verðmætasköpun mun skila okkur upp úr þessum efnahagssamdrætti.

Ferðaþjónustan er í lykilhlutverki í þeirri uppbyggingu efnahags- og atvinnulífs sem framundan er.

Ég vænti góð samstarfs.