Ársfundur Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins

Ágætu ársfundargestir:
Þegar Nýsköpunarsjóður atvinnulífsins tók til starfa í byrjun ársis 1998 urðu mikilvæg straumhvörf í fjármögnun nýsköpunar hér á landi.
Um árabil hafði verið viðvarandi skortur á áhættufjármagni til sprota- og nýsköpunarfyrirtækja.
Forverar Nýsköpunarsjóðs; Iðnlánasjóður, Iðnþróunarsjóður og Fiskveiðasjóður höfðu vissulega sinnt þessu hlutverki að nokkru leyti, en nú varð til nýtt áhættufé um leið og vinnubrögð urðu markvissari og framtíðarsýn skýrari.
Nýsköpunarsjóðurinn kom inn á markaðinn á mjög mikilvægum tíma fyrir langsoltin fyrirtæki.
Allt frá upphafi hefur gengi sjóðsins endurspeglað á skýran hátt ástandið í samfélaginu og alþjóðlega strauma.
Beðið hafði verið eftir tilkomu sjóðsins og væntingar í samfélaginu voru miklar.
Nýsköpun hvarvetna í heiminum var frjó og einkum voru miklar vonir bundnar við framgang upplýsingatækninnar.
Gengi sjóðsins endurspeglaði þetta og var afkoma sjóðsins hagstæð fyrstu tvö árin og hagnaður af rekstri hans umtalsverður.
Fyrirtæki í upplýsingatækni voru áberandi í eignasafninu, eins og í flestum sambærilegum sjóðum víða um heim.
Snemma á árinu 2000 fóru óveðursskýin að hrannast upp þegar væntingar sem fjárfestar höfðu gert til þróunar upplýsingatækninnar stóðust ekki.
Í kjölfarið sprakk bólan eins og löngu er frægt orðið.
Þetta bakslag leiddi til þess að hafist var handa við að skoða allt stuðningskerfið frá grunni.
Komið var á samstarfi við Finnland í ársbyrjun 2000 og eftir skoðun á nýsköpunarkerfum nokkurra landa var finnska kerfið lagt til grundvallar við uppbyggingu nýs kerfis stefnumótunar og stuðnings við rannsóknir og nýsköpun.
Vísinda- og tækniráð varð til í janúar 2004 og Rannsóknarsjóður og Tækniþróunarsjóður fylgdu strax í kjölfarið.
Tilkoma Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins, Vísinda- og tækniráðs og samkeppnissjóðanna tveggja var eitt veigamesta sporið sem um langt árabil hafði verið stigið til eflingar nýsköpunar.
Sagt er að sagan endurtaki sig í sífellu.
Nú er eins komið og var fyrir um tíu árum síðan að samdráttur í efnahagslífinu hefur enn og aftur minnt okkur á að við þurfum ávallt að halda vöku okkar um viðhald og endurnýjun grunnstoða atvinnulífsins og tryggja farsælan framgang þess og endurnýjun.
Að því hefur verið unnið með margvíslegum hætti af hálfu stjórnvalda.  
Á þessu þingi hafa t.d. verið stigin veigamikil skref í eflingu sprota- og nýsköpunarfyrirtækja með sérstökum skattaívilnunum – skref sem aldrei áður hafði verið grundvöllur til að ræða þrátt fyrir að það hafi margoft verið reynt.
Frumvarp um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki varð að lögum fyrir síðustu áramót.
Markmið þeirra er að bæta samkeppnisstöðu sprota- og nýsköpunarfyrirtækja, sem er eitt af stefnumálum ríkisstjórnarinnar.  
Hagfelldari skattaleg skilyrði hérlendis fyrir slík fyrirtæki geta leitt til þess að störfum í rannsóknum og þróun innan íslenskra fyrirtækja fjölgi umtalsvert og er þeirri skipan sem með lögunum er komið á ætlað að vera hvati fyrir nýsköpun og þróun í bæði nýjum og rótgrónum fyrirtækjum.  
Með lögunum er kveðið á um skattfrádrátt vegna rannsóknar- og þróunarverkefna þeirra aðila sem stunda skattskyldan atvinnurekstur á Íslandi og hafa fengið rannsóknar- og þróunarverkefni viðurkennd af Rannís.  
Þessi sérstaki frádráttur reiknast sem ákveðið hlutfall, eða 15%, af raunverulegum rannsóknar- og þróunarkostnaði.  
Lögin fjalla einnig um frádrátt frá skattskyldum tekjum vegna fjárfestinga manna og lögaðila í nýsköpunarfyrirtækjum.  
Gert er ráð fyrir að frádrátturinn muni hvetja einstaklinga og lögaðila til slíkra fjárfestinga og um leið aukist eigið fé nýsköpunarfyrirtækja.
Nú er til meðferðar hjá Alþingi frumvarp um ívilnanir vegna nýfjárfestinga á Íslandi.  
Markmið frumvarpsins er að örva og efla fjárfestingu í atvinnurekstri með því að tilgreina með gegnsæjum hætti í lögum hvaða heimildir stjórnvöld og sveitarfélög hafa til að veita skilgreindar ívilnanir til nýfjárfestinga.  
Með frumvarpinu er lagt til að horfið verði frá því fyrirkomulagi sem tíðkast hefur, þ.e. að gera sértæka fjárfestingarsamninga vegna einstakra verkefna, á grundvelli sérstakra heimildarlaga frá Alþingi og samþykkis Eftirlitsstofnunar EFTA.  
Þær ívilnanir sem lagðar eru til í frumvarpinu felast annars vegar í byggðaaðstoð fyrir fjárfestingarverkefni í landsbyggðarkjördæmunum þremur og saman standa þær ívilnanir af stofnfjárstyrkjum, frávikum frá tilteknum sköttum og opinberum gjöldum og sölu eða leigu á landi eða lóð undir nýfjárfestingu á hagstæðu verði.  
Hins vegar er um almenna aðstoð að ræða, óháð staðsetningu verkefnis, sem felst í þjálfunaraðstoð, aðstoð vegna nýfjárfestinga lítilla og meðalstórra fyrirtækja, rannsóknar- og þróunaraðstoð og aðstoð vegna umhverfistengdra fjárfestingarverkefna.

Til viðbótar við þessar beinu aðgerðir er ekki síður mikilvægt að nú er horft til bæði eflingar og einföldunar á öllu stoðkerfi atvinnulífsins, hvort sem um er að ræða samþættingu opinberra áætlana á ýmsum sviðum undir merkjum 20/20 Sóknaráætlunar fyrir Ísland eða uppstokkunar í stjórnarráðinu.
Það væri beinlínis í hrópandi andstöðu við sjálft hugtakið nýsköpun ef stjórnkerfið og stofnanir þess trúa því á einhverjum tímapunkti að nú höfum við fundið hina einu réttu leið eða fyrirkomulag til stuðnings nýsköpunar í atvinnulífinu.
Við eigum öll að vera á tánum og tilbúin að gera betur.
Ég hef sterka sannfæringu fyrir því að sameining allra atvinnuvegaráðuneytanna í eitt öflugt atvinnumála- og nýsköpunarráðuneyti skapar okkur ný sóknarfæri.
Aukin verðmætasköpun með rannsóknum, þróunarstarfi og nýsköpun er ekki tengd einhverri einni atvinnugrein umfram aðrar.
Þetta á vera eðlilegur hluti af þróun allra atvinnugreina og með því að stilla saman strengi, skerpa fókusinn og samnýta kraftana held ég að allir vinni.
Markmið stjórnkerfisbreytinganna er fyrst og fremst aukinn árangur í þágu íslensks atvinnulífs í heild. Einfaldara og skilvirkara stoðkerfi fyrir alla.
Ef við náum um leið fram hagkvæmari rekstri og drögum þar með úr opinberri skuldsetningu eða losum fjármuni úr rekstri sem nýta má til verkefna í atvinnulífinu er það vissulega ánægjuefni.

Ágætu ársfundargestir:
Það eiga ekki að kallast nein sértök tíðindi að kona taki við sem framkvæmdastjóri Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins.  
Það var engu að síður gleðiefni þegar fréttist að Helga Valfells hafði verið ráðin í þessa mikilvægu stöðu.  
Helga er fimmti framkvæmdastjóri sjóðsins – fjórir karlar hafa gegnt á undan henni.  Ég vil nota þetta tækifæri til að óska Helgu velfarnaðar í þessu mikilvægu og vandasama starfi.
Að lokum óska ég þess að þið eigið góðan og árangursríkan fund sem eflir enn hið mikilvæga starf Nýsköpunarsjóðs.