Opnun Hönnunarsafns Íslands

Góðir gestir
Þetta er sannarlega hátíðleg stund og ég fagna því tækifæri að fá að vera hér með ykkur.
Opnun Hönnunarsafns Íslands í nýjum húsakynnum með þessari glæsilegu sýningu markar vonandi enn ein þáttaskil í því að opna augu þjóðarinnar fyrir gildi hönnunar, rétt eins og stofnun Hönnunarmiðstöðvar Íslands fyrir um tveimur árum.
Eins og með aðrar svokallaðar „skapandi greinar“ hefur stundum verið erfitt að lýsa vægi hönnunar og framlagi til verðmætasköpunar fyrir samfélagið í heild.
Hönnun er ekki vara í sjálfu sér heldur kannski frekar gæði. Ekki aðeins gæði vöru heldur líka þjónustu og upplifunar.
Hönnuðir leita skapandi og arðbærra lausna. Hámarkshagkvæmni fyrir notandann er aðalatriðið og það getur vísað í hvort sem er fagurfræðilega eða efnahagslega hagkvæmni á borð við skilvirkni.
Í nútíma framleiðslu er það hönnunin sem brúar bilið milli verk- og tækniþekkingarinnar annars vegar og notandans hins vegar.
Stundum sjáum við hana en stundum alls ekki og það getur líka verið einkenni vel heppnaðrar hönnunar.
Hönnun kemur því inn á nær öll svið þjóðlífsins og efnahagslífsins.
Mig langar til að taka mjög nærtækt dæmi sem hefur eðlilega verið mér nokkuð hugleikið upp á síðkastið af ýmsum ástæðum og það er ferðaþjónustan.
Þótt íslensk náttúra í öllu sínu veldi sé megin aðdráttarafl landsins þá skipta gæði upplifunar mestu máli.
Jafnvel þegar um náttúruupplifun er að ræða skiptir hönnun aðkomu, ferðaleiða, upplýsinga og svo framvegis miklu máli.
Áhrifaríkast er gjarnan þegar þessum þáttum er stefnt saman.
Vel heppnað dæmi um slíkt er Bláa Lónið sem er óðum að verða ein af þeim upplifunum sem ferðamenn vilja alls ekki missa af.
Nú er að hefjast mikið sameiginlegt átak opinberra aðila og fyrirtækja í ferðaþjónustu til kynningar á Íslandi sem áfangastað.
Markmiðið er að vinna gegn því mikla tjóni sem eldsumbrotin undir Eyjafjallajökli hafa valdið atvinnugreininni.
Til að svona markaðsátak nái tilætluðum árangri þarf það að fanga augu og eyru mögulegra viðskiptavina.
Í því samhengi skiptir vinna hönnuða og fulltrúa hinna skapandi greina einfaldlega öllu máli.
 
En þetta var aðeins lítil dæmisaga úr þeim raunveruleika sem lykilatvinnugreinar okkar í gjaldeyrisöflun eru að glíma við.
Svona sögur verðum við samt að segja.
Og þá kem ég að lykilhlutverk aðila á borð við Hönnunarmiðstöð Íslands og ekki síður Hönnunarsafns.
Til Hönnunarsafnsins hef ég þær væntingar að við verðum öll upplýstari um að íslensk hönnun er ekki að spretta fram úr einhverjum tómarúmi á síðustu árum.
Vissulega hefur hönnunargeirinn blómstrað og margir frábærir hönnuðir vakið verðskuldaða athygli.
En það var líka tekin meðvituð ákvörðun um að efla vitund um vægi hönnunar, styðja við hana og sækja þrótt og innblástur í hinna sterku norrænu hönnunarhefð.
Svo má aldrei gleymast að við eigum okkar eigin hönnunarsögu, ekki síst á sviði iðnhönnunar.
Ég hef þá trú að fátt veki fólk betur til umhugsunar um mikilvægi og framlag hönnunar í umhverfi sínu en að koma á svona safn og sjá fjölda dæma um að gamalgrónir og kunnuglegir gripir úr umhverfi okkar eru afrakstur yfirlegu, útsjónarsemi og skapandi hugsunar hönnuða.
Þá opnast líka augun fyrir fleiri sviðum hönnunar.
 
Við þetta tækifæri er gaman að geta sagt frá því að efling allra skapandi greina, þeirra á meðal hönnunargeirans, er áhersluatriði í atvinnustefnu stjórnvalda.
Þessa dagana erum við í iðnaðarráðuneytinu að hefja vinnu við að móta hönnunarstefnu í fyrsta sinn hér á landi og njótum til þess dyggs liðsinnis Hönnunarmiðstöðvar og vonandi að lokum sem flestra hér.
 
Sumir dunda sér við að hólfa heiminn niður eftir eigin fordómum.
Eitt framlag slíkra kassasmiða til umræðu um hönnun og skapandi greinar er að freista þess að búa til andstæður milli þessara geira og hinna svokölluðu hefðbundnu atvinnugreina.
Þessu fylgja gjarnan önnur andstæðupör á borð við gervi og alvöru, borg og landsbyggð, þá sem drekka Café Latte og hina.
Í þessu samhengi er sérstaklega vel til fundið að Hönnunarsafnið skuli opna í nýjum húsakynnum með sýningu sem tengd er aukinni verðmætasköpun úr afurðum hafsins.
Svona eyðum við mýtum og byggjum brýr.
Ég vil að lokum óska öllum aðstandendum Hönnunarsafnsins og raunar þjóðinni allri, til hamingju með daginn og þetta glæsilega safn.