Stofnun formlegs samstarfs hins íslenska jarðvarmaklasa
Vonir og væntingar
Þetta eru orðin sem koma upp í huga mér þegar ég set þennan fund um hinn íslenska jarðvarmaklasa. Jarðhitasvæði landsins eru mikil náttúruauðlind – og í áratuga reynslu og nýjustu þekkingu er að sama skapi fólgin mikil auðlegð. Tækifærin blasa við okkur – en það er gömul saga og ný að það gerist ekkert af sjálfu sér.
Í kjölfar ráðstefnunnar „Iceland Geothermal 2010“ þar sem fjallað var um tækifæri íslenskra fyrirtækja á sviði jarðvarmavinnslu og -rannsókna hafa hagsmunaaðilar rætt um kosti þess að hefja markvisst samstarf á afmörkuðum sviðum undir merkjum klasasamstarfs. Um er að ræða samstarf orkufyrirtækja, verkfræðistofa og annarra fyrirtækja með stuðningi iðnaðarráðuneytisins og stofnana þess auk annarra hagsmunaaðila. Fundurinn í dag markar ákveðin tímamót en líkt og fram kom í fundarboði er tilgangur hans að kanna áhuga fyrirtækja og annarra hagsmunaaðila til að stíga næstu skref til að kanna kosti formlegs klasasamstarfs á sviði jarðhita.
Í samstarfi af þessum toga er brýnt að frumkvæðið sé hjá atvinnulífinu og að ráðuneyti og stofnanir styðji við það ferli sem miðar að markvissu samstarfi og framkvæmd sameiginlegra verkefna. Mikilvægt er að þau verkefni sem ráðist verður í taki fyrst og fremst mið af þörfum þeirra fyrirtækja sem mynda klasann en kjarninn í hugmyndafræði klasa og uppbyggingu þeirra byggir á væntanlegum ávinningi þátttökufyrirtækja. Fyrirtækin þurfa því að sjá sér hag í samstarfinu hvort sem um ræðir beinan fjárhagslegan ávinning eða öflun þekkingar og upplýsinga sem geta bætt jarðhitavinnslu á Íslandi. Sem dæmi um verkefni má nefna samstarf um þátttöku í þróunarverkefnum, hagnýt viðmið (e Benchmarking) á sviði jarðhitavinnslu, aðgengi að sérfræðiþekkingu og hagnýtum rannsóknum, menntun og fræðslu starfsfólks. Jafnframt samstarf um sókn í innlenda og erlenda samkeppnissjóði sem stuðlar að nýsköpun og þróun á sviði jarðhita til eflingar samkeppnishæfni greinarinnar.
Ég held að það sé ekki ofmælt að koma Dr. Michaels Porters hafi verið sannkölluð vítamínsprauta fyrir umræðuna um íslenskan jarðvarmaklasa. Uppbygging íslensks jarðvarmaklasa er mikilvægt verkefni fyrir íslenskan jarðvarmaiðnað. Samfara uppbygginu á honum skapast mikil tækifæri til útflutningis á tækni og þekkingu, samhliða eflist nýsköpun og nýliðun og aukning á framleiðni fyrirtækja innan hans. Íslenski jarðvarmaiðnaðurinn er sterkur á ýmsum sviðum, hér eru mjög öflug þjónustufyrirtæki og kraftmiklar rannsóknarstofnanir.
Ráðstefnan sem haldin var með þátttöku Dr Michaels Porters þann 1. nóvember sýndi svo ekki verður um villst að tækifærin í þessum geira á Íslandi eru nánast óendanleg. Það að Michael Porter sjálfur hafi sinnt þessu verkefni hefur vakið mikla athygli víða um lönd – og gefur þessu verkefni auðvitað aukið gildi sem er ómetanlegt. Ég hef sannreynt það sjálf og við hljótum að vera stolt af aðkomu hans og félaga úr Harvard sem sem ég veit að fylgjast með framvindunni hér af miklum áhuga.
Með stofnun GEORGS var stigið risaskref í rannsóknum tengdum jarðhita og jarðhitavinnslu. Með stofnun íslensks jarðvarmaklasa er hugmyndin að taka viðlíka skref hvað varðar uppbyggingu á hinum íslenska jarðvarmaiðnaði – með tilheyrandi tækifærum til útflutningis á tækni og þekkingu. Samhliða eflist nýsköpun og nýliðun og aukning á framleiðni fyrirtækja innan hans. Íslenskur jarðvarmaklasi hefur allar forsendur til að láta að sér kveða á alþjóðlegum vettvangi enda eru hér fyrir mjög öflug þjónustufyrirtæki og kraftmiklar rannsóknarstofnanir.
Ég ætla að orða þetta mjög skýrt - öflug nýsköpun er forsenda þess að við getum byggt hér upp sterkt, kraftmikið og gott samfélag. Endurnýjunarkrafa nútímans er einfaldlega svo sterk að samfélög sem ekki taka nýsköpun og frumkvöðlastarf alvarlega eru dæmd til að dragast aftur úr í samanburði þjóðanna. Íslenskur jarðhitaklasi getur gegnt veigamiklu hlutverki til að byggja upp hátækniiðnað - og því samfara fjölbreytt og vel launuð störf.
Sagan er ævinlega hinn endanlegi dómur. Ég vona svo sannarlega að þegar við, eftir nokkur ár, lítum til dagsins í dag – þá getum við verið stolt af því frumkvæði og þeim ákvörðunum sem hér voru teknar.
Ég ber í brjósti mínu miklar vonir og væntingar til íslensks jarðhitaklasa. Það er á okkar allra ábyrgð að nýta tækifærin - íslensku þjóðfélagi til hagsældar.