Fundargerð fjármálastöðugleikaráðs 8. apríl 2026
Reykjavík, 8. apríl 2026
Efni: Fundargerð fjármálastöðugleikaráðs
Fundur haldinn í fjármála- og efnahagsráðuneyti.
Ráðsmenn: Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, formaður, og Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri.
Aðrir fundarmenn: Tómas Brynjólfsson, varaseðlabankastjóri fjármálastöðugleika, Björk Sigurgísladóttir, varaseðlabankastjóri fjármálaeftirlits, Einar Jón Erlingsson og Sigríður Dís Guðjónsdóttir, forstöðumenn á fjármálastöðugleikasviði Seðlabankans, Hermann Sæmundsson, ráðuneytisstjóri í fjármála- og efnahagsráðuneyti, Sigurður Páll Ólafsson, skrifstofustjóri á skrifstofu efnahagsmála, Gunnlaugur Helgason, staðgengill skrifstofustjóra á skrifstofu fjármálamarkaðar, Eggert Páll Ólason, sérfræðingur á skrifstofu fjármálamarkaðar, og Sigríður Rafnar Pétursdóttir, ritari fjármálastöðugleikaráðs.
Fundur hófst kl. 9:00.
1. Staða og horfur í fjármálakerfinu og hagkerfinu
Seðlabankinn fór yfir stöðu, horfur og helstu áhættuþætti í fjármála- og hagkerfinu. Væntingar um þróun seðlabankavaxta margra helstu hagkerfa heims hafa breyst hratt á síðustu vikum. Hér á landi hefur verðbólguálag hækkað síðustu vikur, eða úr 4,5% í lok febrúar 2026 í 4,9% í lok mars sl. Fjallað var um breytta mótaðilasamsetningu framvirkrar gjaldeyrisstöðu viðskiptabankanna. Erlend fjármálafyrirtæki, eða viðskiptavinir þeirra, hafa í auknum mæli gert gjaldmiðlaskiptasamninga við viðskiptabankana undanfarin misseri. Á innlendum húsnæðismarkaði er birgðatími nýbygginga langur og hann hefur jafnframt lengst í tilviki eldri íbúða. Rýmkun lánþegaskilyrða, einkum hækkun á hámarki veðsetningarhlutfalls úr 85% í 90%, hefur nýst kaupendum fyrstu fasteignar en fyrstu tvo mánuði ársins hefur fimmtungur lánveitinga til þeirra verið með veðsetningarhlutfall yfir 85%. Nýting lánveitenda á undanþáguheimild frá hámarki greiðslubyrðarhlutfalls hafði hins vegar lítið breyst í þeim gögnum sem lágu fyrir fundinum frá því heimildin var tvöfölduð úr 5% í 10%. Aðgengi banka að erlendum mörkuðum hefur verið greitt og vaxtaálag haldist stöðugt þrátt fyrir mikla og vaxandi alþjóðapólitíska áhættu síðustu mánuði. Skuldsetning ríkissjóðs er hófleg og ytri staða þjóðarbúsins er sterk. Viðnámsþróttur heimila, fyrirtækja og banka er mikill.
2. Sérstök umræða
a) Stytting uppgjörstíma í T+1
Seðlabankinn kynnti undirbúning vegna styttingar uppgjörstíma viðskipta með fjármálagerninga í T+1 vegna fyrirhugaðrar upptöku reglugerðar (ESB) 2025/2075 í EES-samninginn. Með uppgjörstíma er átt við tímann frá degi viðskipta með fjármálagerninga (T) til afhendingar þeirra. Fjármála- og efnahagsráðuneytið birti drög að frumvarpi til innleiðingar á reglugerðinni í samráðsgátt stjórnvalda í febrúar sl. (mál nr. S-33/2026) og hyggur á framlagningu frumvarpsins á haustþingi 2026. Stefnt er að gildistöku T+1 í EFTA-ríkjunum innan EES á sama eða svipuðum tíma og í Evrópusambandinu, þ.e. í október 2027. Breytingunni er ætlað að styrkja samkeppnishæfni evrópsks verðbréfamarkaðar, sem þykir hafa dregist aftur úr öðrum markaðssvæðum. Verkefnið krefst samvinnu og breytinga á ferlum, auk tæknilegrar uppfærslu fjármálainnviða sem nýttir eru í eftirviðskiptum (e. post trade).
Vinnuhópur hefur verið settur á fót innan Seðlabankans sem falið er að greina og undirbúa framkvæmd styttingar hér á landi, með áherslu á undirbúning markaðsaðila. Eigin kerfi Seðlabankans þykja vel í stakk búin fyrir breytinguna. Fundað verður með bönkum, verðbréfamiðstöðvum, vörslu- og uppgjörsþjónustuaðilum. Gert er ráð fyrir að upplýsingar verði aðgengilegar um framvindu verkefnisins á vef bankans og stefnt er að opnum fræðslufundi. Í ljósi þess að stytting uppgjörstíma í T+1 er viðamikið verkefni sem varðar kerfislega mikilvæga fjármálainnviði, bæði Seðlabankans og verðbréfamiðstöðvar, er stefnt að reglubundinni miðlun upplýsinga um framvindu undirbúnings á vettvangi fjármálastöðugleikaráðs.
b) Löggjöf um innstæðutryggingar
Rætt var að tímabært þyki að endurskoða lög um innstæðutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjárfesta, nr. 98/1999, t.a.m. til að skýra stöðu peningamarkaðsinnlána í kröfuröð við skilameðferð, m.a. til að íslenskir bankar standi jafnfætis öðrum evrópskum bönkum við fjármögnun. Á meðal annarra atriða sem tilefni þykir til að skoða er hámarks útgreiðslutími sjóðsins sem er lengri en annars staðar á innri markaði Evrópu.
c) Kortagreiðslur án nettengingar
Seðlabankinn gerði grein fyrir innleiðingu kortagreiðslna án nettengingar, sem er liður í fjölþættum aðgerðum bankans til að efla viðnámsþrótt fjármálainnviða hér á landi. Með verkefninu verður stuðlað að því að framkvæma megi greiðslur vegna kaupa á nauðsynjavöru og -þjónustu, þrátt fyrir rof á netsambandi. Viljayfirlýsing hefur verið undirrituð af hálfu útgefenda og færsluhirða og verður tæknileg útfærsla og prófanir í samráði við þá. Samkvæmt viljayfirlýsingunni er miðað við að debet- og kreditkort sem gefin verða út eftir 1. júlí nk. verði búin örgjörva í þessu skyni og jafnframt verði hægt að uppfæra kort sem þegar hafa verið gefin út. Í framhaldi verður unnið að útfærslu fyrir snertilausar kortagreiðslur án nettengingar.
d) Viðbúnaðaræfing
Seðlabankinn framkvæmdi nýlega viðbúnaðaræfingu sem tók á ímynduðu rekstraratviki hjá fjármálainnviðum þar sem reyndi á boðleiðir og samskipti innan atvikamiðstöðvar fjármálakerfisins í mögulegri krísu.
3. Önnur mál
Á fundinum var gerð grein fyrir störfum skilavalds frá síðasta fundi ráðsins.
Drög að fréttatilkynningu voru samþykkt.
Fundi slitið um kl. 10.
Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, formaður fjármálastöðugleikaráðs.