Tillaga til þingsályktunar um fjármálaáætlun fyrir árin 2026–2030

Frá fjármála- og efnahagsráðherra

Alþingi ályktar, sbr. lög nr. 123/2015, um opinber fjármál, að stjórnvöld fylgi fjármála­áætlun um opinber fjármál fyrir árin 2026–2030. Þingsályktunin byggir á fyrirliggjandi fjármála­stefnu fyrir árin 2026–2030 og skilyrðum hennar samkvæmt eftirfarandi yfirlitum um markmið fyrir afkomu og efnahag hins opinbera í heild og fyrir opinbera aðila og um áætlanir um þróun tekna og gjalda þeirra næstu fimm árin.

Þannig fylgi stjórnvöld stefnumörkun sem stuðli að stöðugleika og sjálf­bærni í samræmi við grunngildi laga um opinber fjármál með því að draga jafnt og þétt úr afkomuhalla og stöðvi hækkun skulda hins opinbera í hlutfalli af vergri lands­framleiðslu.

Alþingi telur að fjármálaáætlunin sé í samræmi við markmið fjármálastefnu fyrir árin 2026–2030.

Lykiltölur um afkomu og efnahag opinberra aðila

ma.kr.

Áætlun
2026

Áætlun
2027

Áætlun
2028

Áætlun
2029

Áætlun
2030

Hið opinbera (A1-hluti ríkis og A-hluti sveitarfélaga)
Rekstrarafkoma6197106118136
Heildarafkoma-31-191629
Hrein eign¹748756779808859
Nafnvirði heildarútgjalda2.1962.2762.3822.4912.601
Heildarskuldir,² % af VLF7069676562
Skuldir skv. viðmiði laga um op. fjármál,³ % af VLF3939383837
Opinber fyrirtæki:
Rekstrarafkoma7071727779
Heildarafkoma-22-18123355
Hrein eign¹1.2091.2711.3331.3981.466
Opinberir aðilar í heild:
Rekstrarafkoma130168178195215
Heildarafkoma-53-19214984
Hrein eign¹1.9572.0282.1122.2062.325

¹ Staða í árslok, efnislegar og peningalegar eignir að frádregnum brúttóskuldum að meðtöldum lífeyrisskuld-bindingum og viðskiptaskuldum, þ.e. heildarskuldum.

² Brúttóskuldir að meðtöldum lífeyrisskuldbindingum og viðskiptaskuldum.

³ Heildarskuldir að frátöldum lífeyrisskuldbindingum og viðskiptaskuldum og að frádregnum sjóðum og bankainnstæðum, sbr. 7. gr. laga nr. 123/2015, um opinber fjármál.

Rekstraryfirlit fyrir hið opinbera

Þjóðhagsgrunnur, ma.kr.

Áætlun
2026

Áætlun
2027

Áætlun
2028

Áætlun
2029

Áætlun
2030

Heildartekjur2.165,32.274,82.391,22.507,22.630,0
Skatttekjur1.746,81.843,81.940,72.036,22.140,1
Skattar á tekjur og hagnað959,01.005,91.055,21.108,21.166,8
Skattar á launagreiðslur og vinnuafl13,614,315,015,716,5
Eignarskattar109,1116,7124,8131,9139,1
Skattar á vöru og þjónustu638,6679,1716,8750,1785,7
Skattar á alþjóðaverslun og viðskipti7,37,68,08,48,8
Aðrir skattar19,220,120,922,023,2
Tryggingagjöld157,8166,4175,1183,9193,1
Fjárframlög4,54,95,05,25,4
Aðrar tekjur256,1259,8270,4281,8291,4
Eignatekjur143,1142,5148,9155,9161,1
þ.a. vaxtatekjur43,243,746,649,752,0
þ.a. arðgreiðslur56,253,955,256,858,1
Sala á vöru og þjónustu104,8108,7112,4116,4120,4
Ýmsar aðrar tekjur8,38,69,19,59,9
Heildargjöld2.196,02.275,92.382,12.491,22.601,0
Rekstrarútgjöld2.104,72.177,82.285,72.388,92.493,9
Laun726,1761,3796,9830,4867,5
Kaup á vöru og þjónustu567,8583,6617,1648,9681,2
Afskriftir106,4109,1111,9114,6117,5
Vaxtagjöld133,1134,4143,8149,8151,7
Framleiðslustyrkir.72,271,874,777,982,3
Fjárframlög18,821,025,026,628,3
Félagslegar tilfærslur til heimila385,1404,1423,1444,7467,2
Tilfærsluútgjöld önnur en fjárframlög95,292,593,295,998,3
Fastafjárútgjöld91,398,296,4102,3107,1
Fjárfesting í efnislegum eignum197,7207,3208,2216,9224,6
Afskriftir (-).-106,4-109,1-111,9-114,6-117,5
Frumjöfnuður59,289,6106,4116,1128,7
Heildarafkoma-30,7-1,19,115,929,0
Peningalegar eignir, hreyfingar30,657,251,849,745,6
Handbært fé, nettó-8,8-6,51,11,11,2
Lánveitingar23,445,025,422,416,5
Hlutafé og stofnfjárframlög-12,0-6,6-1,7-1,7-2,0
Viðskiptakröfur27,825,427,127,829,9
Skuldir, hreyfingar61,358,342,733,816,5
Lántökur.74,384,868,164,848,4
Lífeyrisskuldbindingar-5,8-10,3-12,7-14,9-2,7
Viðskiptaskuldir-7,1-16,2-12,7-16,1-29,1

Rekstraryfirlit fyrir ríkissjóð (A1-hluta)

Þjóðhagsgrunnur, ma.kr

Áætlun
2026

Áætlun
2027

Áætlun
2028

Áætlun
2029

Áætlun
2030

Heildartekjur1.550,71.626,41.707,91.789,41.875,9
Skatttekjur1.215,01.281,21.346,71.411,41.482,7
Skattar á tekjur og hagnað536,2559,5585,1613,4645,8
Skattar á launagreiðslur og vinnuafl13,614,315,015,716,5
Eignarskattar14,214,915,716,717,6
Skattar á vöru og þjónustu624,5664,8702,0735,2770,8
Skattar á alþjóðaverslun og viðskipti7,37,68,08,48,8
Aðrir skattar19,220,120,922,023,2
Tryggingagjöld157,8166,4175,1183,9193,1
Fjárframlög8,08,58,89,29,5
Aðrar tekjur169,9170,3177,3184,9190,6
Eignatekjur116,6114,8120,0125,7129,6
þ.a. vaxtatekjur36,937,240,042,945,0
þ.a. arðgreiðslur56,253,955,256,858,1
Sala á vöru og þjónustu46,248,149,551,152,6
Ýmsar aðrar tekjur7,17,47,88,18,4
Heildargjöld1.570,51.624,41.701,41.774,61.849,8
Rekstrarútgjöld1.537,51.585,81.666,11.736,91.808,5
Laun343,8359,4374,6386,8401,3
Kaup á vöru og þjónustu246,3251,2268,1281,2294,5
Afskriftir77,679,681,683,685,7
Vaxtagjöld116,4118,0127,3133,0134,6
þ.a. gjaldfærðir vextir79,284,394,3100,7104,7
þ.a. verðbætur18,315,114,714,412,2
þ.a. reiknaðir vextir lífeyrisskuldbindinga18,918,618,317,917,7
Framleiðslustyrkir71,471,073,877,081,3
Fjárframlög570,6598,3632,2664,6698,7
Félagslegar tilfærslur til heimila34,334,835,235,736,1
Tilfærsluútgjöld önnur en fjárframlög77,173,573,375,076,3
Fastafjárútgjöld33,038,635,337,741,3
Fjárfesting í efnislegum eignum110,6118,2116,9121,3127,0
Afskriftir (-)-77,6-79,6-81,6-83,6-85,7
Frumjöfnuður59,782,893,8104,9115,7
Heildarafkoma-19,82,06,514,826,1
Peningalegar eignir, hreyfingar24,551,546,043,839,5
Handbært fé, nettó-9,9-7,50,00,00,0
Lánveitingar22,243,824,221,215,3
Hlutafé og stofnfjárframlög-9,2-4,30,70,60,5
Viðskiptakröfur21,419,521,221,923,7
Skuldir, hreyfingar44,349,539,529,013,4
Lántökur62,280,769,764,850,2
Lífeyrisskuldbindingar-10,4-14,7-17,0-19,6-7,6
Viðskiptaskuldir-7,5-16,4-13,2-16,3-29,2

Rekstraryfirlit fyrir A-hluta sveitarfélaga

Þjóðhagsgrunnur, ma.kr.

Áætlun
2026

Áætlun
2027

Áætlun
2028

Áætlun
2029

Áætlun
2030

Heildartekjur689,8727,1765,2803,1843,1
Skatttekjur531,8562,6594,0624,8657,4
Skattar á tekjur og hagnað422,8446,4470,1494,8521,0
Eignarskattar94,9101,8109,1115,2121,5
Skattar á vöru og þjónustu14,114,314,814,914,9
Fjárframlög72,275,478,581,885,3
Aðrar tekjur85,889,192,796,5100,4
Eignatekjur26,527,728,930,231,5
þ.a. vaxtatekjur6,36,56,66,87,0
Sala á vöru og þjónustu58,260,262,564,967,4
Ýmsar aðrar tekjur1,21,21,31,41,5
Heildarútgjöld700,8730,2762,6802,0840,2
Rekstrarútgjöld642,5670,6701,5737,4774,4
Laun330,1347,3365,4384,8405,2
Kaup á vöru og þjónustu229,8238,9249,2263,0277,0
Afskriftir28,829,530,331,031,8
Vaxtagjöld16,616,316,416,717,0
Framleiðslustyrkir0,70,70,80,80,9
Fjárframlög3,53,63,84,04,1
Félagslegar tilfærslur til heimila15,315,716,116,516,9
Tilfærsluútgjöld önnur en fjárframlög17,718,619,520,521,6
Fastafjárútgjöld58,359,661,164,665,8
Fjárfesting í efnislegum eignum87,189,191,395,697,6
Afskriftir (-)-28,8-29,5-30,3-31,0-31,8
Frumjöfnuður-0,76,812,511,112,9
Heildarafkoma-11,0-3,02,71,13,0
Peningalegar eignir, hreyfingar6,15,75,86,06,1
Handbært fé, nettó1,11,11,11,11,1
Lánveitingar1,21,21,21,21,2
Hlutafé og stofnfjárframlög-2,8-2,3-2,4-2,3-2,5
Viðskiptakröfur6,55,85,95,96,2
Skuldir, hreyfingar17,08,83,14,83,1
Lántökur12,14,1-1,60,0-1,8
Lífeyrisskuldbindingar4,64,54,34,74,8
Viðskiptaskuldir0,30,20,50,10,1

Heildarútgjöld málefnasviða

Heildarútgjöld málefnasviða í m.kr. á verðlagi 202520262027202820292030
01 Alþingi og eftirlitsstofnanir þess6.6466.5846.8166.7706.723
02 Dómstólar4.2604.2324.2244.1854.165
03 Æðsta stjórnsýsla3.0263.8323.0373.0282.768
04 Utanríkismál22.48823.41122.05121.95821.878
05 Skatta-, eigna- og fjármálaumsýsla28.89028.48528.51428.40728.298
06 Hagskýrslugerð og grunnskrár3.2593.2203.1933.1633.132
07 Nýsköpun, rannsóknir og þekkingargreinar37.29734.91937.60039.68942.775
08 Sveitarfélög og byggðamál37.87938.81739.69040.50541.367
09 Almanna- og réttaröryggi47.09848.90849.08842.98742.884
10 Rétt. einstakl., trúmál og stjórnsýsla dómsmála22.53120.84621.21019.91319.774
11 Samgöngu- og fjarskiptamál71.91174.69174.07674.24373.907
12 Landbúnaður24.40124.32024.24724.20324.159
13 Sjávarútvegur og fiskeldi8.5888.3508.2968.0857.742
14 Ferðaþjónusta2.3862.3602.3362.3112.286
15 Orkumál11.5589.1459.1359.1249.114
16 Markaðseftirlit og neytendamál4.6014.6424.7274.7324.831
17 Umhverfismál40.31238.31139.13639.80940.511
18 Menning, listir, íþrótta- og æskulýðsmál24.97824.99124.54722.13821.830
19 Fjölmiðlun7.4517.5237.7858.2278.718
20 Framhaldsskólastig48.46948.15847.51646.93846.639
21 Háskólastig70.17270.18969.98369.22668.932
22 Önnur skólastig og stjórnsýsla mennta- og barnamála6.0535.7335.6805.6325.583
23 Sjúkrahúsþjónusta187.042185.645188.093198.522202.594
24 Heilbrigðisþjónusta utan sjúkrahúsa98.87499.992101.751102.689103.629
25 Hjúkrunar- og endurhæfingarþjónusta89.71891.69399.011101.635104.262
26 Lyf og lækningavörur46.45647.33348.22849.14150.062
27 Örorka og málefni fatlaðs fólks127.838128.653129.682131.525133.398
28 Málefni aldraðra122.425127.017133.717137.528141.452
29 Fjölskyldumál80.39279.37980.33180.60081.627
30 Vinnumarkaður og atvinnuleysi44.44141.03941.89541.93041.965
31 Húsnæðis- og skipulagsmál24.91126.87721.01021.00520.999
32 Lýðheilsa og stjórnsýsla velferðarmála12.28412.15812.08611.98411.882
33 Fjármagnskostnaður, ábyrgðir og lífeyrisskuldbindingar178.538177.586184.092186.983185.507
34 Almennur varasjóður og sértækar fjárráðstafanir27.95932.07735.67642.55747.510
35 Alþjóðleg þróunarsamvinna16.37317.77520.67422.07623.540
Heildargjöld á verðlagi ársins 20251.591.5031.598.8921.629.1281.653.4471.676.442
Uppsafn. áætl. launa- og verðlagsbætur frá árinu 202543.49587.426131.645177.724226.708
Heildargjöld á verðlagi hvers árs1.634.9981.686.3181.760.7731.831.1711.903.150
Heildargjöld aðlöguð að GFS-staðli¹-64.538-61.881-59.380-56.599-53.393
Heildarútgjöld samkvæmt GFS-staðli á verðl. hvers árs1.570.4601.624.4371.701.3931.774.5721.849.758
¹ Hér er meðal annars um að ræða aðlaganir vegna innbyrðis viðskipta milli A-hluta aðila, svo sem Ríkiskaupa, þannig að ekki komi til tvítalningar útgjalda. Þá eru einnig gerðar aðlaganir á meðferð lífeyrisskuldbindinga og vaxtagjalda.

Útgjaldarammar málefnasviða

Málefnasvið án liða utan ramma¹ í m.kr. á verðlagi 202520262027202820292030
01 Alþingi og eftirlitsstofnanir þess6.6466.5846.8166.7706.723
02 Dómstólar4.2604.2324.2244.1854.165
03 Æðsta stjórnsýsla3.0263.8323.0373.0282.768
04 Utanríkismál22.48823.41122.05121.95821.878
05 Skatta-, eigna- og fjármálaumsýsla28.89028.48528.51428.40728.298
06 Hagskýrslugerð og grunnskrár3.2593.2203.1933.1633.132
07 Nýsköpun, rannsóknir og þekkingargreinar37.29734.91937.60039.68942.775
08 Sveitarfélög og byggðamál4.2424.1344.0924.0494.005
09 Almanna- og réttaröryggi47.09848.90849.08842.98742.884
10 Rétt. einstakl., trúmál og stjórnsýsla dómsmála22.53120.84621.21019.91319.774
11 Samgöngu- og fjarskiptamál71.91174.69174.07674.24373.907
12 Landbúnaður24.40124.32024.24724.20324.159
13 Sjávarútvegur og fiskeldi8.5888.3508.2968.0857.742
14 Ferðaþjónusta2.3862.3602.3362.3112.286
15 Orkumál11.5589.1459.1359.1249.114
16 Markaðseftirlit og neytendamál4.6014.6424.7274.7324.831
17 Umhverfismál40.31238.31139.13639.80940.511
18 Menning, listir, íþrótta- og æskulýðsmál24.97824.99124.54722.13821.830
19 Fjölmiðlun7.4517.5237.7858.2278.718
20 Framhaldsskólastig48.46948.15847.51646.93846.639
21 Háskólastig70.17270.18969.98369.22668.932
22 Önnur skólastig og stjórnsýsla mennta- og barnamála6.0535.7335.6805.6325.583
23 Sjúkrahúsþjónusta187.042185.645188.093198.522202.594
24 Heilbrigðisþjónusta utan sjúkrahúsa98.87499.992101.751102.689103.629
25 Hjúkrunar- og endurhæfingarþjónusta89.71891.69399.011101.635104.262
26 Lyf og lækningavörur46.45647.33348.22849.14150.062
27 Örorka og málefni fatlaðs fólks127.838128.653129.682131.525133.398
28 Málefni aldraðra122.425127.017133.717137.528141.452
29 Fjölskyldumál80.39279.37980.33180.60081.627
30 Vinnumarkaður og atvinnuleysi7.7487.7328.2028.2058.208
31 Húsnæðis- og skipulagsmál24.91126.87721.01021.00520.999
32 Lýðheilsa og stjórnsýsla velferðarmála12.28412.15812.08611.98411.882
33 Fjármagnskostnaður, ábyrgðir og lífeyrisskuldbindingar
34 Almennur varasjóður og sértækar fjárráðstafanir21.12924.87728.09634.60739.560
35 Alþjóðleg þróunarsamvinna16.37317.77520.67422.07623.540
Samtals frumgjöld innan ramma á verðl. 20251.335.8051.346.1151.368.1661.388.3331.411.866
Liðir utan ramma¹158.169153.360151.946150.048147.655
Aðlögun frumgjalda að GFS staðli²-83.409-80.500-77.682-74.536-71.058
Frumgjöld samkvæmt GFS-staðli á verðlagi 20251.410.5651.418.9751.442.4291.463.8451.488.463
Uppsafn. áætl. launa- og verðlagsbætur frá árinu 202543.49587.426131.645177.724226.708
Frumgjöld samkvæmt GFS-staðli á verðlagi hvers árs1.454.0611.506.4011.574.0751.641.5691.715.172
Vaxtagjöld97.52999.417109.016115.066116.921
Aðlögun vaxtagjalda að GFS staðli18.87118.61918.30217.93717.665
Heildargjöld samkvæmt GFS-staðli á verðlagi hvers árs1.570.4601.624.4371.701.3931.774.5721.849.758

¹ Liðir sem falla utan ramma málefnasviða að frátöldum vaxtagjöldum eru eftirfarandi: ríkisábyrgðir, afskriftir skattkrafna, lífeyrisskuldbindingar, Atvinnuleysistryggingasjóður og framlög til Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga

² Hér er m.a. um að ræða aðlaganir vegna innbyrðis viðskipta milli A-hluta aðila, svo sem Ríkiskaupa, þannig að ekki komi til tvítalningar útgjalda. Þá er einnig um að ræða aðlögun á meðferð lífeyrisskuldbindinga

Stöðugleikaregla ríkissjóðs (A1-hluta) árin 2026–2030

Stöðugleikaregla, ma.kr. á verðlagi 2025

Fjárlög
2025

Áætlun
2026

Áætlun
2027

Áætlun
2028

Áætlun
2029

Áætlun
2030

Heildarútgjöld málefnasviða1.545,61.591,51.598,91.629,11.653,41.676,4
Undanskildir liðir
Vaxtagjöld101,697,599,4109,0115,1116,9
Lífeyrisskuldbindingar79,180,978,175,071,868,5
Fjárfestingarframlög70,083,489,386,389,193,0
Atvinnuleysisbætur35,636,733,333,733,733,8
Jöfnunarsjóður, lögbundin framlög32,233,634,735,636,537,4
Afskriftir skattkrafna6,56,87,27,68,08,0
Tapaðar kröfur og tjónabætur0,10,10,10,10,10,1
Útgjaldagrunnur stöðugleikareglu1.220,61.252,41.256,81.281,81.299,31.318,8
Raunvöxtur útgjalda milli ára, %2,6%0,4%2,0%1,4%1,5%
Raunvöxtur útgjalda milli ára, ma.kr.31,84,425,017,419,6
Raunvöxtur tekjuráðstafana milli ára20,212,78,74,34,9
Útgjaldavöxtur að frádregnum tekjuráðstöfunum11,6-8,316,413,114,7
Stöðugleikaregla, % br. frá fyrra ári0,9%-0,7%1,3%1,0%1,1%

Sjóðstreymi ríkissjóðs (A1-hluta)

Greiðslugrunnur, ma.kr.

Áætlun
2026

Áætlun
2027

Áætlun
2028

Áætlun
2029

Áætlun
2030

Handbært fé frá rekstri-19,3-0,20,13,515,3
Fjárfestingarhreyfingar
Fjárfesting-85,3-91,5-88,8-91,8-95,9
Sala eigna0,80,80,91,01,1
Veitt löng lán-28,9-51,3-33,6-31,8-27,1
Innheimtar afborganir af veittum lánum6,77,59,310,511,7
Móttekinn arður56,253,955,256,858,1
Fyrirframgreiðsla til LSR-10,7-10,9-11,2-11,5-11,8
Eiginfjárframlög og hlutabréfakaup8,43,5-1,6-1,6-1,6
Fjárfestingarhreyfingar samtals-52,8-88,0-69,8-68,3-65,4
Hreinn lánsfjárjöfnuður-72,1-88,2-69,7-64,8-50,2
Fjármögnunarhreyfingar
Tekin langtímalán382,5194,8324,890,2227,6
Afborganir af teknum lánum-320,3-114,1-255,1-25,4-177,4
Fjármögnunarhreyfingar samtals62,280,769,764,850,2
Breyting á handbæru fé-9,9-7,50,00,00,0